Рейтинг
+29.53

Qulaq,burun,boğaz

16 üzv, 13 topik

Uşaqlarda fonematik eşitmə zəifliyi


Fonematik eşitmə düzgün eşitmək və səsləri düzgün başa düşmək imkanıdır. Fonematik eşitmə sayəsində uşaqlar səsləri tanıya və seçə bilirlər. Fonematik eşitmə səsləri düzgün tələffüz etmək üçün çox vacibdir. Fonematik eşitmə lazımi qədər inkişaf etməyibsə hər hansı bir səsi tələffüz etmək çətinləşir.

Fonematik qavramanın çatışmamazlığı ona gətirib çıxarır ki, uşaq eşitmə ilə səslənməsinə görə və ya artikulyasiyasına görə oxşar səsləri qavramır (konferensiallaşdıra bilmir). Uşağın lüğət ehtiyatı tərkibində çətin fərqləndirilən səslərdən ibarət səslərlə zənginləşir.
Davamı →

Qulaqcıqla musiqi dinləmənin zərərləri


Müasir gənclər günün bir çox hissəsi qulaqcıqlarda musiqiyə qulaq asır. Qulaqcıqlar artıq dəbli aksessuara çevrilib, müasirliyin rəmzi sayılır.

Lakin çoxsaylı araşdırmalar göstərir ki, bu çox təhlükəli və ziyanlı vərdişdir.
Həkimlərin müşahidələrinə görə, kiçik, qulaqların içinə taxılan qulaqcıqlarda daim musiqiyə qulaq asan gənclərdə 4 ildən sonra 1-ci dərəcəli eşitmənin pozulması inkişaf edir. 40-50 yaşında bu insanlarda artıq eşitmənin ciddi zəifləməsi və hətta karlıq inkişaf edə bilər.

Bizim qulaqlarımız yalnız qısamüddətli uca səslərin təsirinə tab gətirə bilir. Əgər belə səslər insana uzun müddət ərzində təsir edirsə, bu mütləq eşitmənin pozulmasına gətirib çıxardacaq.
Davamı →

Otit - qulaq iltihabı

Qulaq yevstaxı borusu vasitəsilə burun boşluğu ilə ələqəlidir. Bu səbəbdən istinilən burun-udlaq iltihabları zamanı infeksiyalar, viruslar, mikroblar orta qulağa düşə bilər.

Nəticədə insanda otit inkişaf edə bilər. İmmin sisteminin zəifləməsi, soyuqlama və digər xəstəliklər otitin yaranmasına təkan verə bilər. Qulağın istənilən travmaları, dayvinq və alpinizm kimi idman növləri də otitin inkişafına şərait yarada bilər.

Otit müxtəlif yaşda olan insanlarda inkişaf edə bilər. Lakin uşaqlarda otit daha tez-tez təsadüf edilir.

Otit xarici, orta və daxili ola bilər. Xarici otitzamanı qulağın dərisi və dərialtı birləşdirici toxuması iltihablaşır, qulaqda furunkul (irinlik) əmələ gələ bilər. Bu zaman insan qulaqda ağrı hiss edir, ağrı çeynəmə və danışıq zamanı artır. Adətən furunkul yetişdikdən sonra özü-özündən açılır. Xarici otit zamanı eşitmə pozulmur.


Ardı →

Eşitmə qabiliyyətini necə qoruyaq?

Müasir dövrümüzdə demək olar ki, hər bir yeniyetmə MP3 pleyerlərin qulaqlıqlarından istifadə edir.

Məhz bu cihazlar gələcəkdə eşitmə qabiliyyəti üçün mənfi təsir göstərir. Bu rəqəmsal format üçün istifadə olunan səs yığımı alqoritmi, qulaqları çox yorur. Müəyyən zamanadan sonra insana elə gəlir ki, ilk dəfə təyin olunmuş səsin ucalığı kifayət qədər deyil və getdikcə səsin səviyyəsini yüksəltməyə davam edir. Bu proses sonda eşitməni daha da zəiflədir.

Avropada MP3 pleyerlərin istifadəsi daha öncə başladığından, artıq ciddi tibbi normalar təyin olunub. İstehsalçıya səsi 100 desibeldən yüksək olan aparatın istehsalı tövsiyə olunmur. Bu kimi cihazlararın (Mp3 pleyerlər) üzərində «Ehtiyyatlı olun, sağlamlığınıza ziyandır» kəlməsi yazılmadığından, bu problemlərlə qarşılaşan uşaq və yeniyetmələlərin valideynləri maraqlanmalıdır.

Musiqi qulaqlıqlar vasitəsilə dinləndikdə, qulağa olan təsirini aydınlatmaq üçün misal gətiririk: havaya qalxarkən təyyarənin çıxartdığı səs — 130 desibel, göy gürultusu — 110 desibel, qatar — 90 desibel yüksəkliyində səs çıxardır. Çox hallarda uşaqlar musiqiyə, bu parametrləri keçən yüksəklikdə qulaq asırlar. Həkimlər idia edirlər ki, səs 80 desibeli keçdikdə təhlükəli sayılır. Qulaq, bu səviyyədə, hər gün rastlaşdığımız küçə həyatı və ya otkəsən maşının səsini müəyyən müddətlik idarə edə bilər, lakin hər gün qulaqlıqda saatlarla sərt ritmli musiqiyə qulaq asdıqda, yaxın zamanda eştmə qabiliyyətinin nə vəziyyətə düşəcəyi məlumdur.
Ardı →

Haymoritin profilaktikası

Haymorit təhlükəli və çətin müalicə olunan xəstəlikdir. Bu xəstəliyi «tapmaq» asandır, lakin ondan «canını qurtarmaq» heç də asan deyil.

Müalicə olunmayan və ya düzgün müalicə olunmayan haymorit tez bir zamanda xroniki mərhələsinə alır. Haymoritlə «tanış olan» bu xəstəliyin necə üzücü olduğunu bilir — baş ağrıları, iybilmə və dadbilmənin tam pozulması, iştahasızlıq, burun tənəffüsünün mümkünsüzlüyü (insan daim ağızla nəfəs almağa məcbur olur) və s.

Bəzi sadə profilaktik qaydalarına riayət edərək biz bu xəstəliyin inkişaf etmə riskini (və ya xroniki haymorit olanlarda — kəskinləşmə riskini) azalda bilərik.


Ardı →

Qulaq cingildəməsinin səbəbi

Əhəmiyyət vermədiyimiz qulaq cingildəməsi, ciddi xəstəliklərə səbəb olur. Qulaq, burun, boğaz xəstəliklərində qanazlığı, hipertəzyiq və bəzi şəkər xəstəlikləri mütləq nəzərə alınmalıdır.
Türkiyəli həkim Dr. Dilek Sınmazın sözlərinə görə bunlar qulaq şişlərinin ilk əlaməti ola bilər. Gənclərdə, tək tərəfli qulaq cingildəməsi ilə birlikdə eşitmə itkisi yarana bilər. Buda qulaq şişlərinin ilkin əlamətləri hesab olunur. Zamanla böyüyən qulaq şişləri o bölgədən çıxarıldıqda eşitmə ilə birlikdə üz iflicinə gətirib çıxarır. Ona görə erkən diaqnoz əhəmiyyətlidir. Həkimlər uzun müddətli və yüksəksəsli musiqiyə qulaq asmağın fəsadlarından biri kimi qulaq cingildəməsini qeyd edirlər.
Sinirlərə zərər törədən cingildəmə və uğultu zamanla eşitmə zəifliyi yaradır. Buna görə, musiqiyə qulaq asdıqda, bunu yüksək səsli deyil, normal tonda etmək lazımdır. Çünki, qulaq cingildəməsi olanların əksəriyyətində eşitmə zəifliyi ilə birlikdə depressiya halları da baş verir.

Qaymorit sinuzitin bir növüdür

Qripdən sonra üz nahiyəsinin ağrılarında, sanki bir ağırlığın olduğunu hiss edirik. Bəzən bu, həftələrlə davam etsə də, fikir vermir, «keçib gedər» deyə düşünürüy. Amma keçib getməyəndə də gec olur.

Mütəxəssislərin fikrincə, qaymorit üst çənə cibinin iltihabıdır, sinusitin (burunətrafı ciblərin iltihabı) bir növüdür. Qaymorit kəskin zökəm, qrip, qızılca, skarlatina və digər infeksion xəstəliklərin ağırlaşmasında olur. Ən çox rast gəlinən səbəb kimi isə yuxarı dörd arxa dişlərin köklərinin xroniki infeksiyaları və qan durğunluğunu göstərmək olar. Qaymorit sinuzitin bir növüdür.


Ardı →

Burun çəpərinin əyriliyi

İnsan burun və ya ağız vasitəsilə nəfəs ala bilir. Lakin məhz burun nəfəsalması «düzgün», yəni fizioloji sayılır.

Məsələ burasındadır ki, burunun selikli qişaları və burun boşluğunda olan xırda tükcüklər patoloji mikrobların ətraf mühitdən orqanizmə daxil olmasına mane olur. Bu insan immun sisteminin "ön cəbhəsidir". Bundan əlavə hava burunda isinir və nəticədə bu bizim nəfəs yollarımızı soyuqlamadan qoruyur.


Ardı →

Haymorit və fəsadları

Haymor cibləri — əng sümüyünün boşluqlarıdır. Həmin ciblər göz yuvası, burun və ağız boşluqları arasında yerləşir və burun boşluğu ilə sağ və sol keçəcəklər vasitəsilə birləşir.

Haymor ciblərinin daxili sümük divarları selikli qişa ilə örtülmüşdür. Burada əmələ gələn selik keçəcəklər vasitəsilə burun boşluğuna ifraz olunur. Həmin seliklə birlikdə haymor cibindən mikroorganizmlər, toz və s. xaric edilir.

Haymor cibinə burundan və ya qan vasitəsilə daxil olan patogen (xəstəlik törədən) mikrobların təsirindən selikli qişa iltihablaşsa, burun boşluğuna açılan keçəcək daralır və selik haymor cibində yığılır. Bu proseslərin nəticəsində buraya oksigenin daxil olması da çətinləşir. Beləliklə, patogen mikrobların inkişafı üçün münbit şərait yaranır. Haymor cibində toplanan selik qatı irinə çevrilir, daxildə təzyiq artır və bu nahiyədə ağrılar meydana gəlir. Xəstəliyin törədicilərinin ifraz etdiyi toksinlərin qana işləməsi organizmin ümumi intoksikasiyası simptomlarını əmələ gətirir – baş ağrısı, iştahasızlıq, halsızlıq.

Haymor cibində  toplanan irin tədricən onu tam doldurub, hətta ətraf toxumalara da sirayət edə bilər. Bu isə haymoritin müxtəlif ağır fəsadlaşmalarına səbəb olur.


Ardı →

Allergik rinit (Zökəm)

Tənəffüs orqanlarının allergik xəstəliklərinin səbəbi — uşağın tənəffüslə orqanizmə daxil olan allergenlərə (toz, çiçək tozcuqları, yun, quş tükləri va s.) qarşı müvafiq reaksiyadır. Tənəffüs allergiyalarının ilk əlamətləri uşağın bir neçə aylığında təzahür edə bilər. Gündəlik olaraq allergenin (uşaq həyatının ilk aylarında bu əsasən inək südünün tərkibində olan zülaldır — süni uşaq qidalarının əsas tərkib hissəsi) qəbuluna cavab olaraq burunun selikli qişası şişkinləşərək burun yollarını tutur və bu səbəbdən allergik rinit (zökəm) inkişaf edir.


Ardı →