Günəş sistemi | Kartoqrafiya | Kayzen 

Kartoqrafiya → Günəş sistemi

Kainat bizi əhatə edən sonsuz varlıq olub, 100 mln-larla qalaktikadan ibarətdir. Qalaktika göy cisimlərinin bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqəyə girərək əmələ gətirdikləri sistemdir. Bu sistemlərdən biri bizim yaşadığımız yer planetinin daxil olduğu günəş sistemidir. Bu sistemə Günəş, onun ətrafında fırlanan 9 planet, onlarla peyk, minlərlə asteroid, komet və meteroid daxildir. Komet və meteroidlər daha kiçik səma cisimləridir. Meteroidlərin - asteroidlərin parçalanması nəticəsində yaranması fərz edilir.
Günəş yerə ən yaxın ulduz olub, aralarında orta məsafə 150 mln km -dir. Günəş 70% hidrogendən, 29% heliumdan ibarətdir Günəşin mərkəzində temperatur +20mln C0, səthində isə 6000 C0-dir. Saniyədə 300 min km sürətlə hərəkət edən işıq şüası Günəşdən Yerə 8,3 dəqiqəyə gəlib çatır. Günəşin atmosferi 3 qatdan-fotosfer, xromosfer və günəş tacından ibarətdir.
Hər bir planetin Günəş ətrafında hərəkəti zamanı yaratdığı mərkəzdənqaçma qüvvəsi Günəşin həmin planeti özünə cəzbetmə qüvvəsinə bərabər olduğuna görə, Günəş sistemi sabit halda fəaliyyət göstərir. Günəşdən uzaqlığına görə 9 planet aşağıdakı kimi düzülüb:

1. Merkuri

 

Bu 4 planet daxili və ya Yer tipli planetlər adlanır. Bu planetlərin sahələri kiçik,
sıxlığı isə böyük olur.

 

 

2. Venera

3. Yer

4. Mars

5. Yupiter

 

Bu planetlər xarici və ya Nəhəng planetlər adlanır ( Plutondan başqa). Bu planetlərin
sahələri böyük, sıxlığı isə kiçik olur

 

 

6. Saturn

7. Uran

8. Neptun

9. Pluton

Günəş sistemiBu planetlərdən ən böyüyü Yupiter, ən kiçiyi isə Plutondur. Yer - planetlər arasında Günəşdən uzaqlığına görə 3-cü, böyüklüyünə görə isə 5-ci yerdədir. Planetlərin ətrafında kiçik cazibəyə malik olan peyklər fırlanır.
Yerin təbii peyki olan Ay- Yerə ən yaxın səma cismi olub, Yerdən 384,400 km aralıdadır. Ay özü işıq saçmır. O, ya bilavasitə, ya da yerdən əks olunan Günəş şüaları ilə işıqlanır. Bunun səbəbi isə Ayın Yer ətrafında və eyni zamanda Günəş ətrafında fırlanmasıdır. Ay öz oxu ətrafında 29,5sutkaya, Yer ətrafında isə 27,3 sutkaya tam 1 dövr edir. Sıx atmosfer qatı olmadığından Ayın səthi gündüz +1300C qızır, gecə isə -1700C soyuyur. Bu güclü fiziki aşınmaya səbəb olur. Ayda ilk dəfə 1969-cu ildə amerikan kosmonavtları Armstronq və Oldrin olub.

Günəş sistemi (yaxın və uzaq planetlər)
Yer, Ay və Günəşin fəzadakı mövqeyi və hərəkəti arasında cüzi uyğunsuzluq Günəş və Ay tutulmalarına səbəb olur. Yer kürəsi Ay və Günəş arasında olduqda Ay tutulması ; Ay Yer ilə Günəş arasında olduqda isə Günəş tutulması baş verir.

  • +11
  • 20 aprel 2010, 09:52
  • 2ral


Şərhlər (3)

RSS qısalt / böyüt
Pluton artıq planet sayılmır. Beynəlxalq Astronomiya Birliyi(International Astronomical Union) planetlər üçün verdiyi tərifdə artıq Pluton tam tələblərə cavab vermir. O,cırtdan planet sayılır:
After the reclassification, Pluto was added to the list of minor planets and given the number 134340
+2
Maraqlıdır. İndi təklifin nədir? Şəkilləri yığışdıraq?
Əvvəla bəzi alimlər hələ də Plutonu planet kimi qəbul edir. Həm də ki Pluton kəşf olunduğu 1930-cu ildən bəri planet kimi tanınır.Ona görə dəyişiklik etməyək,amma qoy istifadəçilər bilsin ki,artıq Pluton cırtdan planetlər qrupuna daxildir.
0
Düzdü bu mübahisəli məsələdi. Bəzi alimlər hələ də  onu planet sayır. Ancaq həqiqətən Plutonun kimyavi tərkibi də planet olmağı üçün tələblərə cavab vermir. Üstəlik gönəş sistemində ondan daha böyük cisimlərdə kəşf olunub. Hətda onların da planet olma ehtimalı var. Yəni bəzə alimlər onları planet sayır bəziləri isə yox. Ancaq belə cisimlərin ən məhşuru kimi Pluton artıq yaddaşlara həkk olunub. Məncə də o bu siyahıda qeyd olunmalı idi. Yəni qeyd olunmasaydı elə bil nə isə çatışmazdı
0
Yalnız qeydiyyatdan keçmiş istifadəçilər səs verə bilər.