Рейтинг
+104.97

psixologiya

99 üzv, 396 topik

İnsanlar saxtakarlığa niyə haqq qazandırır?

Bu suala cavab almaq üçün belə bir eksperiment aparılıb. İştirakçılar 1 saat ərzində mənasız və yorucu bir işlə məşğul olurlar. Vaxtın tamamında iştirakçılardan bunun necə bir iş olduğu soruşulur. Onlar hamısı işin çox mənasız və zəhlətökən olduğunu dedilər. Onlardan xahiş olunurdu ki, otaqdan çıxanda, növbə gözləyən adamlara çox maraqlı bir işlə məşğul olduqlarını desinlər.

Yəni, növbə gözləyən adamları aldatsınlar. Bu yalan müqabilində iştirakçıların bir qisminə 20 dollar, digər qisminə 1 dollar pul verilirdi. Onlar pulu götürmüş və eksperiment aparanların xahişini yerinə yetirmişdilər (dəhlizdə növbə gözləyən adamlara yalan söylədilər).
Davamı →
loading...
 

Qisas hissi

Pislik edən birinə anında adekvat cavab vermək yaxud hadisədən qısa zaman sonra əvəzini çıxmaq mümkün olmursa, beynimiz avtomatik proseslər işə salır: pislik etmiş adamın cəzalandırılmasına dair xəyali ssenarilər qurur. Belə xəyallar şüuraltında baş tutmuş hadisə illüziyası yaradır, sanki həmin adamdan real qisas alınıb kimi əsassız hislər yaranır. Bununla, həm pisliyin yaşatdığı acılar azalır, həm də gerçəkdən qisas almaq motivasiyası zəifləyir.

Bu, məsələnin şüuraltı tərəfidir. Şüur isə diktə edir ki, qisas almaq üçün münasib fürsət yaranmasını gözləmək, hazırlaşmaq lazımdır. Məsələyə münasib fürsət gözləntisi ilə yanaşmaq özü də bir təsəllidir. “İndi mümkün deyil, ancaq gələcəkdə mütləq əvəzini çıxacam” — belə bir yanaşma pisliyin acılarını azaltmaqla bərabər, insanın öz qururu qarşısında özünə-bəraətini təmin edir. Münasib fürsət yaranacaqmı, yaransa əgər, insan öz-özünə vəd etdiyi qisası alacaqmı – bunlar sonrakı işlərdir.
Davamı →
loading...
 

Ana uşağın gələcəyini bəlli edir

Hər mədəniyyətdə, ölkədə, ailədə normal olan ana-uşaq münasibətləsinin pozulması nəticəsində uşaqların psixologiyasına təsir edir.

Prof. Nebi Sümer hələ körpə ikən ana sevgisinin və uşağın ehtiyaclarının qarşılanmasının uşaqda “Mən dəyərliyəm” fikrini yaradacağını qeyd edir.

Körpə və uşaq olarkən qurulacaq əlaqələrin yetişkinlik dövründə qurulan yaxın münasibətlərə də təsir etdiyini deyən professor münasibətlərin bəzilərinin çox güvənli, bəzilərinin isə həddindən çox bağlı və ya soyuq ola bildiyini deyib.

Davamı →
loading...
 

Uşaq şüuru

Altı-yeddi aylıq uşaq eynəyi sənin gözündən çıxarıb oynatmaq istəyirsə, onu çıxarıb cibində, yaxud yastığın altında gizlət. Bunu uşaqdan gizli yox, onun görə biləcəyi şəkildə et. Uşaq gözünü sənin üzünə zilləyəcək, eynəyi sən qoyan yerdə axtarmaq, tapmaq, götürmək onun ağlına gəlməyəcək.

Niyə? Çünki bu yaşda uşaqlar əşyaları ona görə var sayırlar ki, onları görə bilirlər. Olar hələ anlamırlar ki, görmədiyi əşyalar var ola bilər.

Bu fəndi doqquz aylıq uşağa qarşı işlətsəz, alınmayacaq. O, yastığı qaldırıb eynəyi götürcək. Çünki o, artıq başa düşür ki, əşyalar onun gözünə görünmədən də var ola bilər.
Davamı →
loading...
 

Pareydolia

Buludlara, ağac gövdəsinin naxşılarına, divarda boya ləkələrinə və sair qarşıq təsvirlərə baxarkən bəzən orda insan üzü, heyvan başı, nəsə bir yazı, yaxud başqa bir konkret nəsnənin təsvir olunduğu illüziyası yaranır. Bu fenomen pareydolia adlanır. Belə hallarda başqalarından soruşsaz ki, onlar siz görəni görürlərmi, “hə” yaxud “yox” cavabı ala bilərsiz.

Bəzi adamlar bu cəhətdən çox unikaldılar, onlar heç kimin görə bilmədyini görürlər. Belə adamlar başqa şeylərdə də unikallıq göstərirlər, məsələn, mətndən müəllifin nəzərdə tutmadığı mənalar çıxarmağa, yaxud həqiqətlə əlaqəsi olmayan hadisələr arasında əlaqə görməyə, mistifikasiyaya, bayağı konspirologiyaya inanmağa meyl edirlər.
Davamı →
loading...
 

Genetik qorxu

Belə bir eksperiment aparılıb. Laboratoriya siçanlarının saxlandığı qəfəsin siçanlar olan bir bölməsinə meşə gilasının çiçəklərində olan ətirli maddə (asetofenon) buraxılır. Siçanlar bu iyə reaksya vermirlər. Az sonra qəfəsin həmin bölməsinə zəif elektrik cərəyanı verilir. Siçanları cərəyan vurur, onlar həmin bölmədən qaçırlar. Bu təcrübə dəfələrlə təkrarlanır, axır iş o yerə çatır ki, hansısa bölməyə həmin maddə buraxılan anda siçanlar başqa bölmələrə qaçırlar. Yəni, siçanlarda həmin iyin özünə qarşı qorxu hissi yaranır.

Eksperimentin ikinci mərhələsi. Həmin siçanlardan əmələ gələn nəsillər başqa qəfəsdə böyüdülür. Yetkinləşdkdən sonra eyni təcrübə onların üzərində aparılır. Onların gəzişdiyi qəfəs bölməsinə asetofenon maddəsi buraxılan kimi onlar qorxub qaçırlar.
Davamı →
loading...
 

Kişi-qadın dostluğu

Viskonsin universitetinin alimləri evli kişi və evli qadınların dostluğu mövzusunda geniş araşdırmalar aparmaqla aşağıdakı nəticələrə gəliblər:

— kişilər onlar üçün seksual cazibəsi olan qadınlarla dostluğa meyllidilər. Kişinin dostluq etdiyi qadına ehtirası “sıfır” ola bilməz. Nə qədər gizlətməyə çalışsalar və inkar etsələr də, bu hiss hardasa vurub çıxır üzə. Evli kişilər hesab edir ki, dost olduğu evli qadının da ona qarşı gizli ehtirası var, amma əksər hallarda belə olmur.
Davamı →
loading...
 

Yaltaqlıq

Yaltaqlıq — başqaları üzərində hakimiyyətin bir növüdür. Vasitəli növüdür. Onun iki zəmini var:
1) birilərinin yaltaq xisləti;
2) digərlərinin yaltaqlıqdan həzz almaq xisləti.

Heç bir həzz əvəzsiz başa gəlmir. Yaltaqların yarınmasından həzz alan adamlar bunun qarşılığını onlara hansısa imtiyazlar tanımaq, güzəştlər etmək, fayda verməklə ödəyirlər. Həzz alan adamlar özlərini yaltaqlar üzərində hökmran mövqedə zənn edirlər, hansısa səbəbdən qəzəblənib yaltağı cəzalandıra, başqası ilə əvəz edə bilərlər, amma onlar neçə ki yaltaqlıqdan həzz alır, yaltaqlardan asılıdırlar demək. Narkomanlar narkotiklərdən asılı olan kimi.
Davamı →
loading...
 

Niyə istifadə etmədiyimiz geyimləri alırıq?

Yəqin ki, hər birinizin şkafında mağazadan evə gətirdiyi, lakin bir dəfə belə geymədiyi geyim var. Təəssüflər olsun ki, bir çoxumuz sözün əsl mənasında bizə lazım olmayan əşyaları, yaxud geyimləri almağa meyilliyik. Bu geyimləri geyməməyimizin bir çox səbəbi ola bilər. Ölçüsü artıq sizə uyğun gəlmir, dəbdən düşüb və yaxud sevmədiyiniz rəngdədir. Əslində, səbəb elə də maraqlı deyil. Əsas olan odur ki, o artıq qarderobumuzda lazımsız şəkildə mövcudluğunu davam etdirir. 

Amerikalı psixoloq Kit Yarrou nəyə görə impulsiv, yəni düşünülməmiş alış-veriş etdiyimizi izah edir və bununla necə mübarizə aparmalı olduğumuzu izah edir.
Davamı →
loading...
 

Həyata şizoidlərin gözləri ilə baxış

Şizoid tiplər yeni tanış olduqları insalara qarşı olduqca ehtiyatlı davranan və eyni zamanda münasibətləri dərinləşdikcə belə bu davranışlarını heç vaxt dəyişdirməyən şəxsiyyət pozğunluğudur. Hisslərini ifadə etməkdə olduqca çətinlik çəkən şizoidlər daha çox öz daxili dünyasında olmağa üstünlük verirlər. Onların dost ətrafları olduqca az saydadır.

Şizoidləri başa düşmək heç də asan iş deyil, çünki onlar özləridə özlərini başa düşməkdən qaçırlar. Belə olduqda biz onların susqun, qayğısız, öz daxili aləmlərinə bağlanmış vəziyyətini izləyərkən,onların özləri və həmçinin başqaları haqqında nə düşündüyünü necə bilə bilərik?
Davamı →
loading...