Çaldıran döyüşü haqqında 11 mif

1-ci mif. Çaldıran döyüşü son dərəcə əhəmiyyətli döyüş olub.
Çaldıran döyüşünün tarixi əhəmiyyətinin şişirdilməsinin müxtəlif səbəbləri var. Orta əsrlərə dair mənbələrdə isə bunun tamamilə əksini görürük. O mənbələrdə Çaldıran döyüşünə dair məlumatlarda bu döyüşün elə bil əhəmiyyəti olduğu nəzərə çarpmır. Məsələn, İsgəndər bəy Münşi ət Türkmaninin «Tarixe-aləmarayi Abbasi» əsərində bu döyüş barədə cəmi bir epizod keçir. Orada qeyd olunur ki, Çaldıran döyüşündə qızılbaşlar müvəqqəti məğlubiyyətə uğrayaraq geriyə çəkildilər. Təhmasib Şah isə öz “Təzkirə”sində yazır ki, “Sultan Süleyman məni döyüşə təhrik edərkən mən həmişə o vaxt atamın yanında olan Durmuş xana lənət oxuyurdum. Çünki Durmuş xan atamı azsaylı ordu ilə döyüşə girməyə təhrik etmişdi”.

Hətta Şah İsmayıl özünün də Sultan Səlimə məktubunda deyir ki, “qoşunum az olduğundan mən müvəqqəti geri çəkildim”. Heç məğlub oldum da demir, deyir ki, geri çəkildim. Çaldıran döyüşünün bu qədər şişirdilməsinə, tarixşünaslıqda bu döyüşə əhəmiyyət verilməsinə daha çox ötən sərin 20-30-cu illərdən başlanılıb. O vaxt artıq Azərbaycan tarixşünaslığında Sovet-Rusiya metodologiyası oturmağa başlamışdı. Sual olunur: “Döyüşün nə vaxt əhəmiyyəti olur?” Döyüşün o vaxt əhəmiyyəti olur ki, həmin döyüşdən sonra ya həmin dövlət süqut edir, ya ərazi baxımından böyük bir ərazi itirir, və yaxud sülalə dəyişir. Biz Çaldıran döyüşündə bunun heç birini görmürük. Döyüşdən sonra Səfəvi hökmdarı yenə Şah İsmayıl idi, Azərbaycan torpaqlarının bütövlüyü qorunub saxlanmışdı. Osmanlı 1555-ci ilə kimi Səfəvilərdən ərazi ala bilməyib. Çaldıran döyüşü ilə Osmanlının Misir Məmlük sultanlığının apardığı döyüşləri müqayisə də etmək olmaz. Mifləri dağıdacaq başqa bir fakt. Çaldıran döyüşündən sonra Səfəvi ordusu bir neçə dəfə Osmanlı üzərində qələbə qazanıb.
Davamı →

Marina Svetayeva: “Həyat burda da çətindi, amma nəfəs almaq mümkündü”

  

1925-ci il noyabr ayının 1-də Marina Svetayeva əri və uşaqları ilə birlikdə Parisə gəlib, məşhur inqilabçı V.M.Çernovun keçmiş arvadı- şairənin rəfiqəsi O.E.Çernova-Kolbasinanın Ruve küçəsi, ev 8-də yerləşən evində qonaq olub. Elə həmin ilin dekabrında Riqada yayımlanan “Seqodnya” qəzetinin müxbiri Andrey Sedıx Svetayeva ilə görüşüb və müsahibə alıb. Bu kiçik həcmli müsahibə qəzetin yeni il – milad sayında çap olunur.
 
Beləliklə, Marina Svetayevagildə
 
(“Seqodnya”qəzetinin Paris bölgə müxbirindən)
 
Svetayeva olduqca uzaqda yaşayır – demək olar, şəhərdən kənarda. Burada uzun müddət qalacağını düşünmür, bəlkə də milada qədər. Parisə isə ruslara xas olan xüsusi bir həyəcanla nəzər salır.
 
Marina Svetayeva çox gəncdir. Toxunma yun papağın altında sarışın, buruq saçları, əynindəki yaşıl paltosu diqqəti cəlb edir. Gözləri isə harasa uzaqlara baxır, fikirli, dərin baxışlarla…
Davamı →

Duelə "yox" deyən böyük "Əkinçi”

XX əsrin əvvəlləri...
Bakıda su qıtlığı var. Şəhərə suyu iri çənlərdə gətirirlər. Su kəməri çəkmək məsələsi gündəmdədir. Həsən bəy Dumanın iclaslarında şəhərə təmiz dağ suyu çəkmək məsələsini qaldırır. Şəhər Dumasındakı bir başqa deputat — Ambarsum Məlikov şəhərə suyun onun Zuğulbada olan malikanəsindəki çeşmədən çəkilməsini istəyir. Bu, ona böyük gəlir gətirəcək.

Həsən bəyin qızı Qəribsoltan xanım xatirələrində yazırki, bir dəfə atasının öz dostları ilə söhbətinin şahidi olur. Həsən bəy həyəcanla deyirmiş: “Bu dələduz şəhərə özü ilə bərabər qızdırma gətirən su çəkdirmək istəyir. Buna yol vermək olmaz!..”.
Davamı →

Tanımadığımız tanış-Sakit Məmmədov

Sakit Məmmədov 1958-ci il Avqust ayının 5-də Neftçala şəhərində anadan olmuşdur.
1978-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini fərqlənmə ilə bitirmişdir. 1978-1980 ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. 1981-ci ildə İlya Repin adına Leninqrad Rəssamlıq Akademiyasının rəngkarlıq fakultəsinə daxil olmuş, 1987-ci ildə oranı adəti olaraq fərqlənmə ilə bitirmişdir.

Sakit Məmmədov 30 ildən çoxdur ki bədii yaradıcılıq fəalliyyəti ilə məşğuldur və dünyanın ən mötəbər sərgi salonlarında,qalereyalarında keçirilən sərgilərin iştirakçısı olmuşdur. O 1988-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Sakit Məmmədov 80-ci illərdə formalaşan istedadlı rəssamlar nəslinin parlaq nümayəndəsidir.
Davamı →

Dadlı kofe üçün 6 məsləhət

Yaxşı kofeni evdə düzəltmək elə də çətin deyil. Kofebişirən, espresso-maşın, “french-press” kimi kofe hazırlayan maşın varsa evdə kafelərdəki kimi ətirli, dadlı kofeniz hazırdır demək. Dadlı kofe haqqında müxtəlif sirlər var ki, ən vacibləri haqqında bu yazıda tanış ola bilərsiniz.

Sirr 1 – üyütmək
Hazırlanma metodundan asılı olaraq kofeni fərqli şəkildə üyütmək lazımdır. Belə ki, espresso-maşın üçün kofe incə olmalıdır, dəmlənməsi 18-23 saniyə çəkir, “french-press”də isə kofelər böyük olmalıdır və isti suda onlar 4 dəqiqəyə həll olunur.

Sirr 2 – su
Kofe düzəldərkən suya diqqət etmək lazımdır. Onun dadlı alınması üçün su ya filterdən keçmə ya da təbii olmalıdır.

Davamı →

Südlü toyuq şorbası

Uşaqların qidalanmasında şorbanın yerini heç bir yemək verə bilməz. Şorbalar uşaqların menyusunda ön sırada durur. Südlü toyuq şorbası 6 aylıq və ondan böyük uşaqlar üçündür.

Lazım olan ərzaqlar:
¼ su stəkanı süd
1,5 çay stəkanı toyuq suyu
1 desert qaşığı un
1 xörək qaşığı qədər toyuq əti
1 kök

Hazırlanma qaydası:
Bir xörək qaşığı qədər toyuğu bir kiçik köklə bişirin. Toyuq bişəndən sonra didin. Kökü yaxşıca əzin.

Ayrı bir qabda 1/4 su stəkanı südlə 1 desert qaşığı unu bişirin. İçinə 1,5 çay stəkanı toyuq suyunu, əzilmiş kökü və toyuğu əlavə edin. Qaynayana qədər qarışdıraraq bişirin.

Kiçik mətbəxi böyük göstərməyin yolları

Mətbəxiniz kiçik, dar və qarışıqdırmı? Narahat olmayın. Evdə xanımların çox vaxt keçirdiyi bu məkanı geniş, daha rahat etmək mümkündür.

Açıq rənglər istifadə etmək
Ağ və digər açıq rənglər işığı əks etdirdiyi üçün mətbəxi böyük göstərəcək. Bir az rəng qatmaq istəsəniz, rəngli stol, stul və kətillərə yer verin.

Açıq rəflərə şans verin
Mətbəxdə qapaqlı şkaflar görməyə adət etmişik. Ancaq açıq rəflər mətbəxinizin nəfəs almasını təmin edəcək. Yalnız tozunu almağa laqeyd yanaşmayın.

Şüşə qapaqlara üstünlük verin
Açıq rəflər mövzusunda tərəddüdünüz varsa, mətbəxinizə dərinlik qazandırmaq üçün şüşə qapaqlı şkaflar seçə bilərsiniz.
Davamı →

Caritas Romana

Caritas Romana – Qədim Roma əfsanəsidir. Latıncadan tərcümədə “Roma mərhəməti” adlanır. Bir digər adı isə “Simon və Pero”dur.

Maksim Valeri öz məqaləsində (“Ata-anaya pərəstiş”) Simon adlı insandan bəhs edir. Qoca Simona ac qalmaqla ölmək hökmü oxunub. Zindan gözətçisi onun qızı Peronun atasını ziyarət etməyinə icazə verir. Qız da gözətçidən yayınaraq öz döşündən atasına süd verir. Tezliklə qızın bu əməlinin üstü açılır. Amma hadisə hakimləri hiddətləndirmək yerinə onları təsirləndirir və qocanın azad edilməsi haqqında qərar verirlər.

Bu əfsanə Romada qızların atasına hörməti və sayğısına bir nümunə kimi hörmətlə xatırlanırdı. İlahə Pietanın məbədində isə bu səhnəni təsvir edən freska var idi. Bu əfsanədə həmçinin Yunanın Herkulesi əmizdirməsi adlı etrusk mifi ilə paralellər də var.
Davamı →

Meteohəssaslıq

Havanın kəskin dəyişilməsi, maqnit qasırğalar bir çox insanların səhhətinə və əhval-ruhiyyəsinə mənfi təsir edir. Buna meteohəssaslıq deyilir. Meteohəssaslıq bu və ya digər formada, demək olar, hər bir insanda var.

Meteohəssaslığın yüngül formalarında insan yorğunluq, yüngül baş ağrısı, əhvalın dəyişilməsi hiss edə bilər. Ağır formalarda isə güclü baş ağrıları, təzyiqin kəskin yüksəlməsi, ürək tutması kimi simptomlar meydana çıxır.

Havanın kəskin dəyişilməsi səhhətinizə daha az təsir etsin deyə, həkimlərin tövsiyələrinə əməl edin:

1. Fiziki və emosional gərginlikləri azaldın — daha az işləyin, daha çox dincəlməyə çalışın.
Davamı →

Arqan yağı

Arqan yağının tərkibindəki aktiv birləşmələr dərini ən yüksək dərəcədə qoruyur. Bu bitki yağı yaraları sağaltmaq qabiliyyətinə malikdir. Arqan yağı dərini günəş şüalarından qoruyur və mikrobları öldürür.

Arqan yağının tərkibində steroller var ki, dərinin nəmliyini qoruyub saxlayır və dərinin yaşlanmasının qarşısını alır. Tərkibində olan E vitamini sayəsində o dərini nəm tutmaqla yanaşı, qırışların sayını azaldır və dərini cavanlaşdırır.

Arqan yağı dəridə olan akne xəstəliyini, günəş yanıqlarından qalan izləri və bəzi dəri xəstəliklərinin müalicəsində də istifadə edilir. Bunun üçün pambıq arqan yağına batırılır, dəriyə sürtülür və 1 saat sonra ilıq su ilə yuyulur.
Davamı →