Riyaziyyatın həll olunmamış problemlərindən

Riyaziyyat

Riyaziyyatın Ən əsas həll olunmamış problemləri «Minilliyin Problemləri» — «Millenium Problems» adlanır. Bu ad altında 7 problem vardır ki, onlardan biri — Poinkare fərziyyəsi rusiyalı riyaziyyatçı Qriqori Yakovleviç Perelman tərəfindən 2010-cu ilin sentyabrında sübuta yetirilmişdir. Bu ad altında problemlərin həllinə Amerikanın Kley İnstitutu (Clay İnstitute) tərəfindən 1000000 USD civarında mükafat qoyulmuşdur. Lakin indi o məsələlərə girişməyəcəyik.
Əlavə Ədədlər Nəzəriyyəsi üzərindən bəzi problemləri nəzərinizə çatdırmaq istəyirəm.
1. Qoldbax hipotezi (Goldbach hypothesis):
 «2-dən böyük cüt ədədlər 2 sadə ədədin cəmi şəklində göstərilə bilər.»
Maraqlısı burasındadır ki, bu fərziyyənin nə doğruluğu, nə də əksi isbat oluna bilib.
Alman riyaziyyatçısı Kristian Qoldbax məşhur riyaziyyatçı Leonard Eylerə (Leonhard Euler) 1742-ci il tarixli məktubunda bu fərziyyəni qeyd etmişdi.

2. Kollatz fərziyəsi (Collatz conjecture):
 Fərziyyə belə ifadə olunur:
«Hər hansı bir müsbət tam (natural) ədəd:
1. Cütdürsə, 2-ə bölündükdə;
2. Təkdirsə, 3-ə vurulub üzərinə 1 əlavə etdikdə;
3. Və alınan təzə ədəd üzərində də bu əməliyyatları periodik şəkildə yerinə yetirsək, son ədəd mütləq 1 olacaqdır.»
Bu fərziyyənin əksi demək olar ki, mümkün deyil. Amma isbat edən də olmayıb. Bu fərziyyəni artıq nəzəriyyə kimi istifadə edərək, müəyyən ədəddən 1 ədədinin alınmasınadək proseslərin sayının hesablamasının tətbiqində araşdırmalar aparılır.
Alman riyaziyyatçısı olan Lotar Kollatz (Lothar Collatz) 1937-ci ildə, 27 yaşında ikən bu fərziyyəni irəli sürmüşdür və hələ də isbat edən olmamışdır.


Ardı var...

Riyaziyyat haqqında məşhurların dedikləri

Bloq: yravil
Mexaniki riyazi elmlərin cənnətidir, çünki adam onunla riyaziyyatın meyvələrinə çatar.
A.N.Vaythed

Bir riyaziyyatçı fərz etməz lakin bilər.İnandırmağa çalısmaz,çünki isbat edər.Etibarınızı gözləməz,bəlkə diqqət yetirmənizi istər.
Henri Poinkare

Riyaziyyatı istifadə etməyən elmlər, ələ aldıqları mövzularda ancaq xarici quruluşu araşdıra bilərlər;çünki riyaziyyatla dilə gətirdikləri, ancaq bəzi əlaqələrdir;bu əlaqələr isə əlaqədar ünsürlər arasında deyil,xarici görünüşlə əlaqədar nöqtələr arasında ola biləcəyindən, bir varlığın özünü,onun əslində nə olduğunu bizə verməkdən acizdirlər.
M.K.Atatürk

Dünyadakı ən məsum məşğuliyyət riyaziyyatdır.
Q.H.Hardi

Ardı

Riyaziyyat haqqında fikirlər

Riyaziyyat

Kimlər ki anadan riyaziyyatçı doğulmuşlar, yüksək ağıla malik olduqlarına görə, bütün başqa elmlərə yaxşı qabiliyyətləri var.


Sokrat (e.ə 469-399) yunan filosofu


Riyaziyyat ,təbiət öyrənməyə yaxşı və hətta yeganə girişdir.


D.İ.Pisarev(1840-1868) rus publisisti


Riyaziyyatın varlıq qüdrəti onun sahələrinin qırılmaz birliyindəndir.


D.Hilbert(1862-1943) alman riyaziyyatçısı



Ardı

Riyaziyyat haqqında deyilən məşhur sözlər

Riyaziyyat
Mexaniki riyazi elmlərin cənnətidir, çünki adam onunla riyaziyyatın meyvələrinə çatar.
A.N.Vaythed

Bir riyaziyyatçı fərz etməz lakin bilər.İnandırmağa çalısmaz,çünki isbat edər.Etibarınızı gözləməz,bəlkə diqqət yetirmənizi istər.
Henri Poinkare


Ardı

Riyaziyyatın tarixi inkişaf mərhələləri

Riyaziyyat
İlk rəqəmlərin və say sistemlərinin meydana gəlməsi — Ədəd və ölçüyə aid anlayışların meydana gəlməsi Daş Dövrünə aid uzanır.Yüz min illərlə insanlar heyvanların yaşadığı vəziyyətdən fəqli olmayan bir şəkildə mağaralarda yaşamışlar.Öz enerjilərinin çoxunu yemək tapmağa sərf edirdilər.Ov etmək və balıq tutmaq üçün silahları,bir-biriləri ilə əlaqə qurmaq üçün isə danışıq dilini inkişaf etdirdilər.Daş Dövrünün sonlarına doğru yaradıcı sənətlərlə heykəllər və rəsmlər yaradaraq öz yaşayışlarını rəngləndirdilər.

Ardı

Riyaziyyata aid 5 məsələ

Riyaziyyat

Bu 5 məsələsdən 3-ü həndəsəyə,2-si cəbrə aiddir.




Ardı

Müxtəlifdərəcəli tənliklərin həllinin öyrənilməsi

Riyaziyyat

Kvadrat tənliyin xüsusi növlərini hələ babillilər 4000 il əvvəl həll etməyi bacarırdılar.Qədim yunan riyaziyyatçıları kvadrat tənliklərin ayrı-ayrı növlərini həndəsi qurmalara gətirməklə həll edirdilər.




Ardı

Çinlilərin vurma qaydası. Çox maraqlıdır.

Bloq: Silen_ce


Təmbəlliyə Riyaziyyat Dəstəyi

Bloq: Raskolnikov
Gözlədiyiniz avtobus gəlmək bilmədi, «bir az daha, bi raz az daha» dediniz, amma sonda səbriniz daşdı, «piyada gedərəm daha yaxşı» dediniz. Yaxşısı, gələcək səfər avtobusunuzu gözləyin. Riyaziyyatçılara görə hər zaman ən yaxşı strategiya budur! Harvard Universitetindən riyaziyyatçı Scott Kominers və qrup yoldaşları, yolunuzun üstündəki hər dayanacaqda, tələsiyi olmayan bir avtobusu nə qədər gözləməyiniz lazım olduğunu göstərən bir düstur çıxardıblar. Kominers, «Zənnedirəm ki bir çox riyaziyyatçı işə gələrkən bu problemi fikirləşib; amma indiyə qədər bir həll çıxaran yoxdur» deyir.

Halbuki Harvard qrupu, həllin heyrətləniləcək qədər sadə olduğunu görüb.

Hər iki variant da bərabər cazibədarlıqda olduğunda «tənbəlliyi seçin» deyir. «Nə qədər hirslənsəniz də, ilk dayanacaqda gözləməniz ən yaxşısıdır» Ancaq Kominer, avtobus səfərləri arasındakı müddətin bir saatı aşdığı və gedəcəyiniz yerin ancaq bir kilometr olduğu ekstrim vəziyyətlərdə düsturun «yatdığını» qəbul edir.

«Amma, əgər getməyi seçsəniz» deyir, «qərarınızı dayanacaqda gözləməyə başlamadan əvvəl verməlisiniz». Kominers, işə gediş-evə gəliş təkrarlananını  niyə dəyişdirdiyini belə açıqlayır: "Çünki, gedəcəyiniz yerə yenə də gözləmədiyiniz avtobusdan sonra çatacaqsınız; amma heç olmazsa bu, bir xeyli gözləyib yola qoyulduqdan sonra avtobusunuzun yanınızdan süzülüb keçməsini seyr etməkdən daha az sinir pozucudur".

Məntiq sualı

Məntiq və IQ