Buz içində 230 ölü dirilməyi gözləyir - "Crynonics"

Bütün dünyadan 230 cansız bədən içi maye azot dolu böyük metal silindirlər içərisində, mənfi 196 dərəcədə tibbin irəliləyib özlərini yenidən dirildəcəyi günü gözləyir. İnsanların bu cür dondurulmasına elmdə «Cryonics» deyilir. Kayzen.az saytı olaraq bu elmi prosesi sizlərə təqdim edirik.

Mənası insanların bilinməyən bir gələcəkdə dirildilmək üçün dondurulmaq olan cryonics termini ilk olaraq 1965-ci ildə istifadə edildi. Ancaq ilk dəfə Neil R. Jones 30-cu illərdə yazdığı bir romanda insanların dondurulmasından söz edirdi. Məşhur fizik Robert CW Ettinger də 1964-cü ildə yayımlanan "Ölümsüzlük Ehtimalı" adlı kitabında insanların gələcək illərdə canlandırılmaq üzrə dondurulması fikrinin ağla batan olduğunu irəli sürürdü. Dünyada dondurulan ilk adam 73 yaşında ağciyər xərçəngindən ölən amerikalı psixoloq James Bedforddı.

James 1967-ci ildən bəri buzlar içində dirildiləcəyi günü gözləyir. Bəziləri hesab edir ki, nano texnologiyanın və tibbin çox irəlilədiyi, hər xəstəliyə çarə tapıla, tək bir hüceyrədən belə bir insanın yenidən yaradıla bildiyi bir dövrdə oyandırılmaq üzrə dondurulmaq ticarətdən başqa bir şey deyildir. Ancaq aparılan bir təcrübə heç də elə demir. Dr. Paul Segalin 1992-ci ildə «Amerika Cryonics Society»nin sponsorluğunda Kaliforniya Universitetinde apardığı məşhur təcrübədən söz edirik. Dr. Segal beagle cinsi sevimli iti Miles'ı dondurub yenidən diriltməyi bacarmışdır və bu təcrübə cryonicsist elm insanları üçün o gündən bəri böyük bir sübut sayılır. Miles qanı çəkildikdən sonra doldurularaq öldürülmüş, 70 dəqiqəlik klinik ölümün ardından qanı təkrar damarlarına enjekte edilərək otaq temperaturuna geri qaytarılmışdır. Üç yarım yaşındakı it həyata geri döndüyündə bütün xarakteristik xüsusiyyətlərini olduğu kimi daşıyırdı, vərdişləri və xasiyyəti dəyişməmişdi. Bu, dondurulan insanların bir gün yenidən canlandırıldığında yaddaşlarının yerində olacağına sübut olaraq göstərilir.


Ardı →

Elektron Siqaret Sağlamlığa Ziyandırmı?

Hisar Intercontinental Hospital Ağciyər Xəstəlikləri Mütəxəssisi Prof. Dr. Serhat Fındıkın siqaret bağımlılığı və elektron siqaret haqqında müsahibəsini kayzen.az saytı olaraq diqqətinizə çatdırırıq.

Ağciyər xərçənginin bir nömrəli səbəbi olan siqareti əvəz edən və son zamanlarda siqaret alüdəçiləri  üçün yeni bir alternativ olaraq ortaya çıxan elektron siqaretlə bağılı Prof. Dr. Serhat Fındık bildirir ki, elektron siqaretin içində normal siqaretdən fərqli olaraq 3 mindən çox kimyəvi maddə mövcud deyil. Elektron siqaretin tərkibində yalnız maye nikotin var. Hər biri tək başına xərçəng əmələ gətirə biləcək bu qədər çox kimyəvi maddə arasında bəlkə də ən az zərərlisi nikotindir.

Bilinənin əksinə olaraq nikotin siqaretin ən zərərli maddəsi deyil, amma asılılıq yaradan maddəsidir. Yəni bir başqa sözlə, siqaret çəkilməsinin əsas səbəbi tərkibində olan nikotin maddəsidir. Elektron siqaret üçün təyin olunan maye nikotinin dəyərləri vardır. Bu dəyərlərin üzərində maye nikotin ehtiva edən siqaretlər bədəndəki tarazlığı pozur, təzyiqi yüksəldir, ağciyər xərçəngi, ürək damar xəstəlikləri riskini artırır.

Təxminən 20 il əvvələ qədər filtrli, mentollu ya da «light» siqaretlər çıxmadan əvvəlki dövrdə ağciyər xərçənginin dünya üzərində ən sıx görülən növü yastı hüceyrəli («epidermoid») xərçəngi idi. Bu xərçəng xəstəliyi tipi tez diaqnostika edildiyində müalicəyə daha yaxşı cavab verirdi.


Ardı →

Məşhur cərrah - Leonid Roqozov

RoqozovLeonid İvanoviç Roqozov  14 mart 1934-cü ildə SSRİ-nin Çita oblastında anadan olmuşdur. 1960-1961-ci illərdə təşkil edilən altıncı Sovet Antarktik ekspedisiyasında həkim olaraq vəzifə alan Roqozov vəzifə əsnasında özündən başqa bir həkimin olmaması səbəbiylə, öz özünü appendisit əməliyyatı etməsiylə məşhurlaşmışdır.

29 aprel 1961-ci ildə Novolazarevskaya Stansiyasında vəzifə alan tək həkim olan Leonid Roqozov özündə zəiflik və qabırğalarla qarın ətrafında olan nahiyədə ağrılar ilə yanaşı, bədən temperaturunun artmasını hiss etməyə başladı. Yaxınlıqda başqa həkimin olmaması şəraitində Roqozov özünə kəskin appendisit diaqnozunu təyin etdi və heç kimin stansiyadan gəlməyə imkanı olmadığını nəzərə alaraq özü üzərində appendiksin çıxarılması üzrə əməliyyatı keçirməyə qərar verdi. İki nəfər Roqozova alətləri ötürmək və güzgünü qarın nahiyəsi qarşısında tutmaqla assistentlik edirdi. 1 saat 45 dəqiqə ərzində Roqozov bütün lazımi tədbirləri görərək əməliyyatı uğurla başa çatdıra bilmişdi.


Ardı →

B₁₂ vitamini (kobalamin) defisitli və fol turşusu defisitli anemiya

Buna pernisioz anemiya (yunanca: pernisious – “ağır, bəd xassəli gediş”) və ya bəd xassəli anemiya, və yaxud da Addison-Birmer anemiyası da deyilir.B₁₂ vitamini və fol turşusu eritrositlərin əmələ gəlməsi və differensiasiyası prosesində iştirak edən mühüm amillərdən biridirlər. Onların çatışmazlığı zamanı sümük iliyində eritrositlərin yaranması prosesi pozulmuş olur.

 Qida maddələri ilə orqanizmə daxil olan B₁₂-vitamini (Kaslın xarici amili) mədədə parietal hüceyrələr tərəfindən sintez olunan qastromukoprotein maddəsi (Kaslın daxili amili) ilə birləşir, zülal-vitamin kompleksi əmələ gətirir və yalnız bundan sonra mədənin və nazik bağırsaqların selikli qişalarından sorula bilir. Qana keçmiş B₁₂-vitamini qara ciyərdə fol turşusunu aktivləşdirir. Aktivləşmiş fol turşusu isə (tetra

Hidrofol turşusu) sümük iliyində normal eritropoez prosesinin tənzimlənməsində iştirak edir, eritroblastların proliferasiyasında və eritrositlərə qədər diferensiasiyasında mühüm rol oynayır. Ona görə də B₁₂-vitamininin çatışmazlığı həm də fol turşusu çatışmazlığına gətirib çıxarır. Digər tərəfdən B₁₂-vitamininin defisiti olmasa da, sərbəst şəkildə fol turşusu çatışmazlığı baş verə bilər və bu da son nəticədə eyni mənşəli anemiyanın inkişafına səbəb olur. B₁₂-vitamini çatışmazlığı və ya fol turşusu çatışmazlığı zamanı meqaloblastik hiperxrom tipli anemiya inkişaf edir.


Ardı →

Damaq badamcıqları və onların immun sistemdə rolu.

Badamcıqlar limfoid toxumanın toplantısıdır.Onlar burun-udlaq və ağız boşluğu sahəsində yerləşirvə burada limfoid həlqəni əmələ gətirirlər.Bu limfoid həlqə yalnız məməlilərdə rast gəlinir.İnsanlarda limfoid həlqə 8 aylığa qədər yaranır.Badamcıqlar qoruyucu və qanyaradıcı funksiyanı yerinə yetirir.Həmçinin immunitetin yaranmasında da iştirak edirlər.Badamcıqlar immun sistemmdə yad hissəciklərlə ilkin olaraq qarşılaşan üzvdür. 
Ardı →

Dendrit hüceyrələr

Dendrit hüceyrələr termini elmə ilk dəfə 1973-cü ildə Ralf Ştayman tərəfindən daxil edilmişdir.

     Morfoloji dendritu hüceyrələri-iri hüceyrələrdir (15-20 mkm),oval,dairəvi və ya poliqonal ,ekssentrik nüvəyə malikdirlər.Onların memebranında çoxlu sayda törəmələr aşkar edilmişdir.

     Dendrit hüceyrələr əsasən bu antigenlərin təqdim edilməsində iştirak edir:

1)mikroorqanizmlərin hüceyrə divarı komponentlərini və nuklein turşu qalıqlarını.

2)hüceyrəarası adheziya molekullarını.

3)sümük iliyini stimuləedici molekulları.(CD40,CD86,CD80)

4)2-ci sinif histouyğunluq kompleksi molekullarını.


Ardı →

α adrenoreseptorları blokada edən maddələr.

Bu qrup maddələr eyni vaxtda həm а1vəa2adrenoreseptorları blokada edən və yalnız a1 adrenoreseptorları blokada edən maddalər yarımqrupuna bölünür.

Birinci yarım qrupa fenlolamin (qeyri-seçici), tropafen, pirroksan və çovdar mahmızından dihidrəolunmuş alkaloidlərdən dihidroerqotamin və erqotoksin aid edilir.İkinci yarımqrupa (seçici) prazozin və sermion aid edilir.

   FENTOLAMiN — (Phentolaminum) – və ya reqitin, dibazin, kimyəvi quruluşuna görə imidazolun törəməsi hesab edilir. Fentolamin tablet halında 0,025 q. dozalarda daxilə qəbul edilmək məqsədi ilə istifadəyə buraxılır. Onun həm postsinaptik, həm də pre­sinaptik təsiri altında bədəndə olan periferik postqanqlionar simpatik adrenergik liflarin a1 və a2 adrenoreseptorlari qisa müddətdə (15 dəqiqə) blokada olunur.Həmin fonda adrenalinin pressor təsiri təhrif olunur.Çünki a-reseptorlar blokadada olur. β2 sərbəst olduğundan skelet və s. qan damarları genəlir.Odur ki, qan təzyiqi düşür.


Ardı →

XOLiNERGiK SiNAPSLARA TƏSİR GÖSTƏRƏN MADDƏLƏR

Xolinergik sinapslar mərkəzi sinir sistemində, periferik qanqlionlarda, xolinergik sinirlərin  postqanqlionar liflərinin sonluqlarında və s. yerləşir. Sinapslar impulsların işcil orqanlara verilməsi və ya onların inhibə olunması prosesində iştirak edən fəal funksional törəmələrdir. Onların quruluşu tam aydinlaşdırılmamışdır. Sinaptik kontakt (impulsun sinirdan sinira və yasinirdən işcil orqana ötürülməsini təmin edən törəmə) presinaptik membrandan, postsinaptik membrandan və onları  biri-biri ilə alaqaləndirən sinaptik boşluqdan ibarət olduğu məlumdur.
Ardı →

Qeyri inhalyasion narkoztörədici maddələr.

Qeyri -inhalyasion narkoztörədici maddələrin istifadə olunma tarixi Kravkovd N.A. (1865-1924) adı ilə bağlıdır. Qeyri-inhalyasion narkoztörədici maddələrin (HB senal va tionental natriumun) təsir mexanizmi onunla izah edilir ki, onlar QAYT-ın benzodiazepin-barbitur reseptorları ilə qarşılıqlı təsir əlaqəsinə girir və bu zaman QAYT-ın ləngidici təsirini gücləndirir. Bu halda həm də postsinaptik reseptorlarda Cl ionlarının miqdari çoxalır, hiperpolyarizasiya yaranır. Nəticədə, ləngidici effekt ikiqat güclənə bilir. İmpulsların ötürülməsi çətinləşir.

     Qeyri-inhalyasion narkoztörədici maddələr inhalyasion narkoztöradici maddələrlə müqayisədə bir sıra müsbət cəhətlərə malikdir. Onlar daha tez narkoz vaziyyati yaradır. Oyanma dövrü müşahidə edilmir, xəstələr qorxu-həyəcan hissləri keçirmir, (çünki xəstəyə palatada manipulyasiya aparildiqdan sonra cərrahi otağa gətirilir), əlavə təsirlər, ağırlaşmalar çox az olur. Lakin qeyri-inhalyasion narkoztörədici maddələrin çatışmayan mühüm cəhəti narkozun dərinliyinin tənziminin çətin olmasıdır. Onların  səhvən böyük dozası işlədildikdə dozanı qanda azaltmaq mümkün olmur və xəstə hayati təhlükə qarşısında qalır.

    Digər tərəfdən onların törətdiyi narkoz, dərin cərrahi narkoz dövrünə uyğun gəlir. Odur ki, mürəkkəb cərrahi əmaliyyatların aparılmasina imkan vermir.

                              

     Onlar vena daxilinə, bəzən isə (eksperimentdə) əzələ içərisinə, dəri altına, plevra və periton boşluqlarına, hətta enteral yolla daxilə və ya düz bağırsağa təyin edilir. Onların narkoztörədici tam dozası birbaşa deyil, üç üsulla venaya yeridilir. Birbaşa,damcı ilə və hissə-hissə. Praktikada II və III üsullardan daha təhlükəli hesab edilir.

     Ona görə də bu üsuldan istifadə etdikdə qısa müddət ərzində narkozun tam dozası qana keçə bilir və onun qatılığı çox yüksəlir (xüsusən də qaraciyar çatışmazlığı olduqda) həyati mərkəzləri təhlükə altına alır. Onun artıqlılığını heç cür azaltmaq (qan almaq, əvəzində qan köçürmək lazımdır) olmur. Bəzən də dərmana qarşı həssasliq yüksək olur. Odur ki, 2-3 üsullardan istifadə olunduqda  həmin arzuolunmaz hallar baş vermir. Əks-təqdirdə onun qarşısının alınması  asan olur.II üsul texniki cəhətdən bir qədər çətindir. Ill üsul isə təhlükəsizdir.Hətta xəstənin yatağında və s. şaraitdə onu icra etmək mümkündür.

     Təsir  müddətinə görə onlar 3 qrupa bölünür:

 1)Uzun müddətə təsir göstərənlər: natrium — oksibutirat;

2)Qısa müddətətəsir göstərənlər -tiopental natrium, heksenal, ketamin, predion və s.

3)Ultra qısa müddətə təsir göstərənlər-proponidid

NATRiUM OKSiBUTiRAT (Natrii oxybutiras) — O, qamma-oksiyag turşusunun natrium duzudur. Sintez üsulu ilə əldə edilir. Farmakoloji təsirinə və kimyəvi quruluşuna görə qamma-aminoyagturşusuna oxşayır. Onun 20 %-li sulu məhlulu həcmi 10 ml olan ampulalarda parenteral, poroşoku isə həm enteral həm də  parenteral, 5 %-li şərbəti daxilə işlətmək üçün istifadəyə buraxilir. Birdəfəlik dozası bədənin hər kq-a 100-150 mq düşmək şərti ilə hesablanır. Onun zəif ağrıkəsici və öskürək əleyhinə təsiri ilə yanaşı, mülayim sedativ və yuxugətirici, lakin çox güclü narkoztörədici və antihipoksik təsiri vardır.

TiOPENTAL NATRiUM (Thiopentalum — natrium) 0,5-1q miqdarında ,(2,5 %-li məhlul halında parenteral yolla işlədilmək üçün) poroşok halında, həcmi 20-40 ml olan flakonda istifadəyə buraxılır. İşıq və hava təsirindan parçalanır. Lazım olduqa 20-40 ml steril distillə olunmuş suda (birdəfəlik doza) həll edilir (mahlulu çox saxlamaq olmaz), hər bir kq çəkiyə 8-10 mq hesabı ilə və hər 20 saniyadə 1-2 ml olmaqla vena daxilinə yeridilir. Bir qədər gözlədikdən sonra qalan doza (eyni qaydada) tətbiq edilir. Qanda bərabər paylanır. Lakin təsir göstərdikdən sonra bir hissəsi piy toxumasında depo əmələ gətirir, digər hissəsi isəqaraciyərdə biotransformasiyaya uğrayaraq fəallığını itirir. Odur ki, preparatın təsiri nisbətən qısa müddətli olur. Parçalanma məhsulları böyrəklərlə ifraz olunur.

     Tiopental azan sinirin tonusunu yüksəltdiyi üçün ürək və tənəffüsün ritmi seyrəlir, ürək fəaliyyəti zəifləyir, sekresiya güclənir.

 HEKSENAL — Hexenalum — O, həcmi 10 ml olan flakonlarda 1q miqdarında poroşok halında parenteral yolla işlədilmək üçün istifadəyə buraxılır.

Heksenal bioloji baryerlərdən asan keçir. Qaraciyərdə tədricən biotransformasiyaya uğrayaraq farmakoloji fəallığını itirir. Böyrəklər vasitəsila ifraz olunur.       Heksenalin təsiri altinda bağırsaq peristaltikası zəiflədiyinə göra onu appendisitdə və Keser əməliyyatları aparmaq məqsədi ilə işlətmək olmaz.

PREDiON — (Predionum) — 0,5 dozada həcmi 20 ml olan flakonlarda vena daxilinə yeridilmək üçün istifadəyə buraxılan poroşokdur. Predionun steroid quruluşlu olmasına baxmayaraq o, hormonal təsira malik deyil. Narkoztoradici güciünə görə barbitur turşusu törəmələrindən (tiopental natrium və heksenal) zəifdir.

 

PROPANiDiD-(Propanididum).Onun 5 %-li məhlulu (10ml) ampulalarda istifadəyə buraxılır və hər kq çəkiyə 4 mq hesabi ilə venaya yeridilir.

Propanidid qana keçdikdən sonra ЬəгаЬəг miqdarda orqan va sistemlərə yayılır və qanın qeyri-həqiqi xolinesteraza fermentinin təsirinə məruz qalaraq parçalanır, böyrəklər vasitəsilə kənar edilir. Xəstə ayılır, 20-25 dəqiqədən sonra orqan ve sistemlərin əvvəlki funksiyası barpa edilir. Propanidid cərrahiyyə təcrübəsində qısa müddət ərzində icrası mümkün olan, kiçik cərrahi əməliyyatlar və bəzi ağrısız diaqnostik müayinələr aparmaq, о cümlədən,oynaq çıxıqlarının oynaq çuxuruna salınması, sınmış sümüklərin düzəldilməsi, bronxoskopiya aparılması  məqsədi ilə istifadə edilir.

KETAMIN — (Ketaminum, ketalar, kalipsol) Anesteziologiyada ona dissosiativ anestetik kimi baxılır. Çünki o, M.S.S.-nin bəzi məhdud sahalərini əhatə etməklə şərti narkoz törədir. Uşaq cərrahiyəsində o, əzələ daxilinə yeridilir. Narkoz bədənin tam ağrısızlaşması ilə gedir. Huş itir. Arterial təzyiq yüksəlir.Ketaminin təsirindən dərin cərrahi narkoz dövrü baş vermir.

 

Qırmızı qurd eşənəyi

     Qırmızı qurd eşənəyi (Lypus erythematodes) xronik xəstəlikdir.Vaxtaşırı kəskinləşir.Xəstəlik orqanizmin autoimmunizasiyası fonunda birləşdirici toxumanın sistem dezorqanizasiyası,dərinin,damarların,daxili orqanların zədələnmələri ilə xarakterizə olunur.Buna başqa adla Libman-Saks xəstəliyi də deyilir.İkinci qrup autoimmun xəstəliklərə aiddir.Çox əksər hallarda cavan yaşlı (təxminən 18-25) qadınlar arasında rast gəlinir.


Ardı →