Uşaqla bir dildə danışın

Hazırda günümüzün problemlərindən və valdeynlərin ən çox şikayət etdiyi məsələlərdən biri də iki dillilik problemidir. Valideynlərin şikayətləri isə əsasən bu yöndədir: «Uşağım danışa bilmir və 2 yaşı var. O, daha çox evdə yalnız mənimlə əlaqədə olur. Mən rus dilində danışıram. Uşağımla da bu vaxta qədər rus dilində danışmışam. Nənə, baba azərbaycan dilində danışır.

Uşağın danışmasında problem olduğu üçün, loqopedə müraciət etmişik. O arada hər iki dildə sözlər deyir. Mən nə etməliyəm? Hansı dildə bağçaya və loqopedə aparmalıyam...”

Belə hallarda isə mənim məsləhətim o olur ki, ümumiyyətlə hansı ölkədə yaşamağımızdan asılı olmayaraq, uşağın yaşadığı mühitdə hansı dil üstünlük təşkil edirsə, uşağa həmin dil öyrədilməlidir. Çünki dil irsi deyil, irqidir. Mütəxəssis kimi məsləhət görürəm ki, uşağın dili açılıb nitqi formalaşana kimi, bir dil seçimi etmək daha uyğundur. Əgər ata, ana rus dilli, lakin nənə, baba azərbaycan dilini istifadə edirsə, bu o deməkdir ki ailəni iki dillidir və uşağınızın nitqində bu problem yarada bilər və nitqinə mənfi təsir edə bilər.
Davamı →

İməkləmək

Siz dəfələrlə övladının iməkləmədən gəzməsi haqqında məmnunluqla danışan valideynlərlə rastlaşmışsınız. İməkləmək haqqında bəzi mühüm faktları bilmək onların fikrini köklü şəkildə dəyişə bilər.

İməkləmək körpələr üçün yalnız məsafə qət etmək üçün hərəkətlər toplusu deyil. İməkləyərkən uşaqlarda ilk növbədə böyük (qolların, ayaqların və bütün bədənin hərəkəti) və kiçik (kiçik əzələlərlə edilən hərkətlər-məsələn, əllərin və barmaqların hərəkəti) motorika inkişaf edir. Bu isə öz növbəsində onların gələcəkdə gəzməsi, qaçması, tullanması, qələm tutması, geyim düymələməsi və sairə bu kimi fəaliyyətləri üçün ilkin şərtdir.

İməkləyərkən övladınızın sağ və sol beyin yarımkürələri arasında əlaqə güclənir. Eşitmə, görmə və hərəkət etmə siqnallarının hamısını eyni zamanda alan beyin bunları lazımınca idarə etməyi məşq edir.
Davamı →

Uşağın inkişafı ilə bağlı maraqlı faktlar

Yeni uşaq sahibi olmuş analar sıx-sıx uşaqlarının sürətli inkişafı qarşısında nə qədər çaşdıqlarını dilə gətirirlər. Həqiqətən də uşağın həyatının ilk 3 ili, insan beyninin zehni inkişafının ən sürətli olduğu mərhələdir. Bu yazıda, qısaca sizlərə uşaqların inkişafı ilə əlaqədar 10 vacib məlumatı paylaşacağıq.

Çox maraqlıdır əslində fərdin zehni inkişafının ən sürətli olduğu mərhələdə, uşaqları bu mövzuda ən az məlumatlandırılmış və az öyrədilmiş insanlara, dayələrə təslim edirik. Amma uşaq böyüdükcə, məktəbə getdikcə xüsusilə isə universitet zamanında, məlumatlı insanlara əmanət edilir. Uşaq inkişafına baxdığımızda əslində bunun tam tərsi olması lazımdır.
Davamı →

Uşağın yaşına uyğun boyu və çəkisi

Valideynlər arasında övladlarının boyu və inkişafı ilə əlaqədar kifayət qədər narahatçılıqlar var. Bəzən uşaqların bir qismində fiziki inkişafdan geri qalma müşahidə olunur. Məsələn, 8 yaşı olan uşağa 5-6 yaşda nəzərdə tutulmuş geyim alınır. Bu gün orta boy səviyyəsi kişilər üçün 175-177 sm, qadınlar üçün isə 163-166 sm hesab olunur. Gəlin, inkişafdan ləngimənin əsas səbəblərini araşdıraq və boyu artırmaq üçün nəzərdə tutulmuş prinsiplərdən yararlanaq.

Boyun ləngiməsinə təsir edən əsas səbəblər:
1. Uşaqda hər hansı xroniki xəstəliklərin olması
2. Qeyri-rasional birtərəfli qidalanma
Davamı →

Bağça seçərkən nələrə diqqət edək?

Uşaqların inkişafında bağçaların rolu əvəzolunmazdır. Bəs uşaqlarımızı hansı bağçaya əmanət edəcəyimizə necə qərar verək? Uşaq inkişafı üzrə mütəxxəssislərin fikrinə əsaslanaraq, bağça seçərkən aşağıdakılara diqqət edilməyi məsləhət olunur:

Bağçada neçə uşaq var? Standartları nələrdir?
Bir çox yeri gəzib bunları öyrənməli ona görə qərar verməlisiniz. Orada bir neçə saat qalıb müşahidə edə bilsəz daha yaxşı olar. Beləliklə bağçayla əlaqədar daha dəqiq bir məlumat əldə edərsiniz. Uşağınızın nələrə ehtiyac duyacağını açıq şəkildə bağça rəhbərliyinə bildirin və bağçanın bu ehtiyaclara cavab verib verə bilməyəcəyini soruşun. Əgər uşağınız enerjili və hərəkətlidirsə həyətdə geniş oyun sahəsinin olub-olmamasına diqqət edin.
Davamı →

Uşağa "mən" olmağa icazə verin

Məktəb yaşına qədər uşaqların fiziki və zehni inkişafının əsas vasitəsi oyundur. Əsas məsələ uşaqla nə qədər oyun oynadığınız deyil, necə və hansı oyunları oynadığınızdır.

Yəni əsas olan kəmiyyət deyil, keyfiyyətdir. Özünüzü övladınızla oynamağa məcbur etməyin. O, canınızın sıxıldığını bilir və hiss edir. Oyun zamanı sizin özünüzə də maraqlı olan məşğuliyyətləri seçməyə çalışın.

Birlikdə olan oyunlardan əlavə, uşaq özü də sərbəst şəkildə başını qatmalı və oynamalıdır. “Özüm edirəm”, “özüm kəşf edirəm” bir müddət sonra “özüm düşünürəm”-ə keçir. Siz uşağın əvəzinə onun fikir istiqamətini qurub, təyin edə bilməyəcəyinizə görə, yalnız “biz birlikdə” deyil, eyni zamanda “mən özüm” də olmalıdır.
Davamı →