Рейтинг
+9.57

Din və teologiya

14 üzv, 82 topik

Azərbaycanda kilsələr - dini dözümlülüyün uzunömürlü şahidləri

Azərbaycan tarixən müxtəlif inancların, fərqli dini konfessiyaların birgə və əmin-amanlıq şəraitində yaşadığı ölkədir. Respublikamızda kilsələr, sinaqoqlar, məscidlər və müxtəlif dini məbədlər eyni vaxtda yanaşı fəaliyyət göstərir. Keçən silsilə yazılarımızda şəxsi müşahidələrimizə, müxtəlif mənbələrə, o cümlədən də Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin rəsmi saytına əsaslanaraq ölkə ərazisində mövcud olan qədim alban məbədləri, daha sonra məscidlərimiz haqqında oxucularımıza silsilə yazılar təqdim etmişik. İndi isə paytaxtda və bölgələrdə fəaliyyət göstərən kilsələr haqqında məlumat verəcəyik.

Davamı →

Din elmlərinin məzmun və mahiyyətinə müfəssəl baxış

Anqlikan kilsəsi
XVI əsrdə Reform hərəkatından sonra İngiltərədə meydana gəlmiş bir xristian məzhəbidir. Anqlikanizm protestantlığın İngiltərəyə məxsus bir şəklidir. VIII Henri və daha sonra I Yelizavet dönəmində Roma ilə olan mücadilədən sonra katolikliklə bağlarını kəsən ingilislər o dövrün görüşləri ilə müasir tolerantlıq arasında orta bir yolla getmişdirlər. İngiltərəyə xas olan bu məzhəb Müqəddəs Kitaba bağlı və qismən reformə edilmiş bir katoliklik kimi görünməkdədir. Anqlikanlıq təşkilati və kult baxımından katolikliyə yaxındır.
Davamı →

Mistizm

İlahiyyat ilə elm arasında gedən savaşın bəlli özəllikləri vardır. XVIII yüzilliyin sonunda Fransada yaranmış durumu, bir də indi Sovet Rusiyasında baş verənləri çıxmaqla, yerdə qalan bütün dönəmlərdə alimlərin çoxusu öz çağlarının dinlərinə arxa durmuşlar. Bu böyük çoxluğun sırasında ən böyük alimlər də olmuşlar.
Nyüton ariançı2 olsa da, xristian inancına çox bağlı olan bir insan olmuşdur. Küvye inanclı bir katolik olaraq tanınmışdır. Faradey sandimaniançı3 olmuş, bağlı olduğu sektanın ehkamlarına ürəkdən inanmış, bununla yanaşı onun elmlə dinin ilişkiləri ilə bağlı baxışları istənilən qatı inanclı ruhanidə vurğunluq yarada biləcək bir biçimdə olmuşdur.
Davamı →

Dini lağa qoyanlar

Uzun müddətdir fikir verirəm, bir sıra yazarlar, jurnalistlər sosial şəbəkələrdə də, real həyatda da diqqət cəlb eləmək, gündəmə gəlmək, söz-söhbətin mərkəzində olmaq üçün inanclı insanların hissləri ilə oynayır, onları alçaltmaqdan zövq alırlar. Dinlə məzələnirlər, orucu tutanları ələ salırlar, namaz qılanlara gülürlər… Guya özləri çox inkişaf edib, dünyanın yaranışını, gəlişini-gedişini dərk ediblər, indi də inanclı insanlara dırnaqarası baxırlar.

Davamı →

Uşaqların səlib yürüşü

Sərsərinin hekayəsi
Mən rahibliyə hazırlaşan yoxsul sərsərinin biriyəm, meşələrdə, yollarda dolaşıb Tanrı xatirinə çörək dilənirəm, mən elə bir mənzərə görmüşəm ki, ona baxmaq da savabdır və balaca uşaqların səsini eşitmişəm. Müqəddəs adam olmadığımı bilirəm və yol üstündəki cökə ağaclarının altında yoldan çıxdığım da olub. Mənə şərab verən qardaşlar onu içməyə çox da öyrəşmədiyimi görür. Amma mən uşaqları şikəst edənlərdən deyiləm. Sonra diləndirib pul yığmaq üçün uşaqların gözlərini ovan, ayaqlarını kəsən, əllərini bağlayan zalım adamlar da var. Məhz buna görə o uşaqları görəndə dəhşətə qapıldım. Tanrımız onları qoruyacaq, buna şübhə yoxdur. Rabitəsiz və məntiqsiz danışıram, çünki sevinclə doluyam. Mən bahara və gördüyüm mənzərəyə görə gülürəm. Ağlım elə də iti deyil. On yaşım olanda dini təhsil almışdım, amma latın sözlərinin hamısı yaddaşımdan uçub gedib. Mən çəyirtkəyə oxşayıram: gah ora, gah da bura tullanıram, cırıldayıram, hərdən də rənbərəng qanadlarımı açıram; balaca başım isə şəffaf və boşdur. Deyilənlərə görə müqəddəs İoann səhrada çəyirtkə yeyirmiş. Doymaq üçün çoxlu çəyirtkə yemək lazımdır. Amma müqəddəs İoann bizim kimi deyildi, bizdən fərqlənirdi.

Davamı →

Qədim türklərin tanrılar və dünya modeli barədə təsəvvürləri

Hər bir xalqın tarixi əfsanələrdən və onun tapındığı inanc sistemindən başlayır. Biz Şumer, Misir, Qədim yunan, Çin, Hindistan kimi sivilizasiyaların tarixini və mifologiyasını yaxşı bilirik. Bunları orta məktəb dərsliklərində, müxtəlif kitablarda oxumuşuq. İslam və xristian mifologiyası da bizim məişətimizin ayrılmaz hissəsidir. Əksər türk xalqları kimi, azərbaycanlılar da öz inanc sisteminə görə İslam dünyasına mənsubdur.
Davamı →

Tanrıçaların fəaliyyəti

Tanrıçalar mələklər və insanlar üzərində nəzarət edirlər. Deyildiyi kimi, onlar inzibati məsuliyyət daşıyırlar. Qədim mədəniyyətlərdə, məsələn, afrikalılarda, əsasən tanrıçalara sitayiş edilirdi. Müasir üçüncü dünya mədəniyyətlərində də tanrıçalara sitayiş dirçəlməkdədir. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, Tanrının Özü üçün müəyyən işləri yerinə yetirməyə həvalə etdiyi elçiləri var. Tanrıçalar bəzən maddi dünyanın işlərinə qarısırlar, toqquşmalar və ixtilaflar yaradırlar, adamlar da tanrıçaları  rəhmə gətirmək üçün onlara sitiayiş edirlər. Qərb alimləri bəzən bunu başa düşmürlər, afrikalıların dinini çoxallahlılıq kimi qəbul edirlər.

Davamı →

Mələklər fəaliyyətdə

Mələklər və digər incə varlıqlar, məsələn, kabuslar arasında fərqlər vardır. Kabus – növbəti fiziki bədəni ala bilməmiş bədənsiz bir varlıqdır. Baxmayaraq ki, kabusların fiziki bədəni yoxdur, onlarda cismani həzz hissləri qalır. Bu səbəbdən də onlar başqa fiziki bədənə daxil olub və ondan istifadə etməyə cəhd edirlər. Kabus axırıncı dəfə hansı bədəndə olubsa, həmin bədənə məxsus olan davranışı və ümumilikdə götürdükdə, həmin ağıl səviyyəsini nümayiş etdirir. Hiyləgər və mərdimazar insanın kabusu, həmin adam fiziki bədəndə nə pisliklər etmişsə, həmin pislikləri də edəcəkdir.  Kabusun gəlişi ilə siz qorxu hiss edirsiniz. Əgər sizin otağınızda kabus peyda olarsa, siz elə hiss edərsiniz ki, sanki külək əsdi, kabusun toxunması isə bədənə soyuqluq hissi gətirir. 

Davamı →

Ali qüvvələrlə əlaqədə olmaq imkanı

Yerdə və səma planetlərində üz-üzə gəldiyiniz sınaqlar öz həqiqi evinizə – ruhi aləmə qayıtmağınız üçün keçməli olduğunuz «yüksəliş proqramı»nın bir hissəsi kimi vacibdir. Ruhi yüksəlişiniz üçün sizə nələr lazımdırsa, sizi onlara müvafiq olaraq  təəssüratlar, hadisələr, əlaqələr gözləyir. Heç də həmişə müdriklik verməyən qeyri-adi mistik qabiliyyətlərə can atmağa dəyərmi? Bilik müdrik olmağa doğru aparır və aparmalıdır. Müdrik olmaq o deməkdir ki, dünyəvi və maddi olanı ötüb keçə biləsən, Müdrik olmaq odur ki, mənasızcasına Tanrı, mələklər və ya ali varlıqlar axtarışında olmağı dayandırasan və onların həmişə sizin yanınızda olmalarını başa düşəsiniz. Siz, sadəgə olaraq, onları görmək və eşitmək, onlarla ünsiyyətdə olmaq, onların sizi istiqamətləndirmə və qorumaları üçün özünüzə imkan verməmisiniz.      

Davamı →

Səma səltənəti nəyə bənzəyir ?

Düzdür, bizim vəzifəmiz – sizi səma səltənətinə deyil, ruhi aləmə yönəltməkdir. Bununla belə, bir qədər də onların təsvirinə vaxt ayıraq. Bibliyada cənnət işıqla dolu olan, ağrılar-acılar olmayan, yalnız fərəh olan bir məskən kimi təsvir olunur. Quranda, xüsusiilə də Hədis-əl-Qüdsidə səma səltənəti barədə məsələyə baxılır. Hədis-əl-qüdsiyə görə cənnətə düşən kəsin yaşı heç vaxt otuz üçü keçmir.  İnsanlar adətən qocalmaq istəmirlər, belə ki, qocalıq özü ilə fiziki və əqli xəstəliklər daşıyır. Deməli, ali həzz məskənində insanlar qocalmırlar. Bu dünyada insan ən güclü həzzlərdən biri olan cinsi əlaqəyə can atır.

Davamı →