Рейтинг
+50.73

Ədəbiyyat

78 üzv, 548 topik

Silentium

«Silentium» latınca həm susmağı, həm də sükutu bildirir. İngilis dilində «silence» adətən «sükut» və «susma» mənalarında işlədilir və tərcümə olunur.
F.Tütçev məşhur şeirini «Silentium» adlandırmışdı. Varlam Şalamov Kolıma sürgünündə yaşadığı ağrı-acıları, məşəqqətləri «Silentium» şerində (1950) ifadə edirdi. Şeirin ideyası belədir: taleyinə düşmüş acıları, ağrıları susmaqla xatırlamaq olar.

Davamı →

Birlik böyük amildi, qılar elləri məsud

Azər ayı qonub yurda,
Qızıl günəş doğur səhər.
Qurtuluşdan, azadlıqdan
Səba yeli verdi xəbər.

Bu poetik misralarla 1945-ci ildə tanınmış Güney Azərbaycan şairi Həbib Sahir Azərbaycanda Milli Hökumətin qurulmasını salamlayırdı.
1945-ci ilin sentyabrında daha öncələr Xiyabaninin təsis etdiyi Demokrat Fərqəsi Azərbaycanın tanınmış demokratlardan bir qrupu ADF-ni bərpa etdilər. Başda Seyid Cəfər Pişəvəri olmaqla ADF-nin yaradılması haqqında bəyanat verildi.

Davamı →

Əli və Nino gizlinləri

Professor Bədirxan Əhmədlinin "Ədəbiyyat qəzeti«nin 28 noyabr 2020-ci il tarixli „Orxan Arasın Əsəd bəy — Qurban Səid gerçəklikləri“ məqaləsini dərin təəccüb hissilə oxudum. O səbəbdən ki, hörmətli professor bəhs etdiyi tədqiqatda müəllifin „faktların köməyi, təhlili və təkzibedilməz arqumentlərlə“ çıxış etməsindən bəhs edir, ancaq bu „təkzibedilməz faktların“ nədənliyi üzərinə gələndə ümumi, uzun illərdən bəri ədəbi cameyə tanış olan fikirlər üzərində dayanır.

Davamı →

Yaddaşımızla yaşadıqlarımız arasında

Dönüb öz keçmişimizə baxmağa, on illər boyu bizi məğlubiyyətlə barışmağa qoymayan mənəvi dayaqları və dəyərləri görməyə, onları qoruyub saxlamağa həmişə ehtiyacımız var və bundan sonra da olacaq. Bu gün fəxrlə deyə bilərik ki, Qarabağın azadlığı uğrunda Vətən Müharibəsində bizi qələbəyə qovuşduran ən güclü amillərdən biri tükənməz enerji mənbəyi olan yaddaşımız oldu. Yaddaşdan gələn dəyərləri qiymətləndirmək baxımından Zemfira Məhərrəmlinin Qarabağ müharibəsində nəsillərə nümunə olacaq rəşadətlər göstərmiş qəhrəman qadınlara həsr etdiyi hekayələr müstəsna tərbiyəvi əhəmiyyət daşıyır.

Davamı →

Tənqidçi Şəxsiyyəti Qulu Xəlilov

Sənətdə, ədəbiyyatda, elm sahəsində istedadlar çoxdur. Allah Azərbaycandan maddi sərvətləri əsirgəmədiyi kimi, mənəvi sərvətlərin əsası olan istedad payını da əsirgəməmişdir. Ancaq istedadın çoxluğu bir xalqın böyüklüyü üçün müəyyən meyar olsa da, həlledici meyar sayıla bilməz. Bu istedad şəxsiyyət formulu ilə birləşəndə böyüklüyün meyarına çevrilir. Görkəmli tənqidçi, ədəbiyyatşünas, professor Qulu Xəlilov sözün əsl mənasında şəxsiyyət idi. Təbii ki, onun bir şəxsiyyət kimi formalaşması birdən-birə baş verməmişdir. İlk növbədə, onun xalqsevərliyi, öz xalqının tarixdə yetirdiyi görkəmli şəxsiyyətlərə, Azərbaycan ədəbiyyatına, onun əsrlər boyu yetirdiyi böyük sənətkarlara məhəbbəti əsas rol oynamışdır.

Davamı →

Yamacda nişanə povestinin faciəvi xarakteri Laçın

İnsan, ruhən və cismən sağlamdırsa, odlu-alovlu, atəşin təbiətli, saf və təmiz niyyətli olur. Lakin qəlb atəşi, daxili qüdrət özünü büruzə vermək üçün canlı, dinamik, parlaq şərait tələb edir.
O yerdə ki, hamı bir-birini bəsit görmək istəyir, o yerdə özünəməxsusluq – qəribəlik əlaməti sayılır, şablon normativlikdən kənara çıxmaq isə bəzən “yersiz” olur.
Sosialist cəmiyyətinə xas olan ümumi qanunauyğunluqlar bu kimi hallara zidd olduğundan gec-tez həmin mühit dəyişir. Lakin mühafizəkar mühitin dəyişməsini sadə, ziddiyyətsiz bir proses kimi təsəvvür etmək düzgün olmazdı.

Davamı →

Svetlana Boym | Mühacirlərin yadigar əşyaları

Larisa xatırlayır ki, 1960-cı illərdə «Amerika» jurnalının (keyfiyyətli, gözəl, ətirli kağızlarda çap edilən təbliğat jurnalı) oxucusu idim. O, Berekeley-li radikal tələbələrin otaqlarından asdıqları fotoların heyranı imiş. Əksəri dolanışıq sarıdan korluq çəkməyən, orta sinfə aid insanlar idilər, onlar burjua mallarını gözdən salır və hamının yatdığı yatacaqlardansa qırmızı örtüklə üzlənmiş döşəklərdə gecələməyi üstün tuturdular. Onlardan təsirlənən Larisa müharibədən əvvəl ata-anasının aldığı Sovet mebellərini tullamış və özünə qərblilərə xas modern interyer yaratmaq üçün döşəyini qırmızı parça ilə üzləmişdi. Məlum idi ki, qırmızı parça ilə üzlənmiş döşək rifahı yerində olan, yaxud maddi qıtlıq çəkən (bayraqlarda, yaxud hamıya açıq dekorasiyalarda həddən artıq qırmızı parçadan istifadə) mühitlərdə fərqli mənaları ifadə edirdi. Larisa 1960-cı illərdəki Amerika radikalizmi ilə qürur duyurdu. Təxminən 10 il sonra Amerikaya gəlib qırmızı döşəkdə yatmağa məcbur olanda, bir sıra başqa mühacirlər kimi, həyata baxışı tamam dəyişmişdi. Kasıblığın, öz milli köklərindən qopmağın və sürgündəki prespektivinin gözü ilə baxanda, Larisa o gözəl, qədim Moskvada bezar olduğu məhrəm, zəngin interyeri yaşadığı evdə yenidən yaratmağın xiffətini çəkirdi.

Davamı →

Şahı uyudan, bizi oyadan nağıllar

«Min bir gecə» nağıllarında hansısa həyat hekayəti nəql olunur, sonra dərhal Şəhrizad şaha deyir ki, nağılın qalanını, yaxud yenisini sabah danışacağam. Beləcə, hər gecə bir nağıl tamamlanmır. Belə olan təqdirdə həmin gecə mütləq Şəhrizadın, yaxud şahın adı xatırlanır, adətən, onların arasında qısa dialoq olur. Nağıl, yaxud gecə bitəndən sonra şahın və Şəhrizadın adı çəkilən kimi oxucu, sanki fikrən dərhal nağıllar aləmindən qopub real həyata qayıdır. Bununla da daim şahın əmri ilə öldürülmək təhlükəsində olan Şəhrizadın aqibəti tam olaraq bilinmir. Bu məqam bir qədər detektiv mahiyyət kəsb edir. Bu cür ədəbi gediş oxucunu «ayıq» saxlayır, onu nağıl mürgüsünə aludə olmağa qoymur. Sanki Şəhrizad danışdığı nağılla dinləyicini yatızdırır, öz nağılı — həyat hekayət iləsə oxucunu oyadır.

Davamı →

Şahı uyudan, bizi oyadan nağıllar

Ömrün gecəsi
Gündüzlər insanlara daha çox öz taleləri maraqlı olur. Ona görə də bəşər övladı gündüzlər durmadan çalışır, ailəsi və özü üçün nələrsə edir, bir sözlə, fəaliyyətdə olur. Gecələr isə bəşər övladı gündüzlər elədiklərini düşünür, əməllərini haqq-hesab edir. Bu haqq-hesab zamanı insan başqalarına qarşı hansı dərəcədə haqlı olduğunu, ətrafındakılarla rəftarını, gün ərzində kimlərin haqqına girdiyini, yaxud bütün sadalananların əksini düşünür. Sanki gecə bizə, özümüzlə bərabər başqalarını düşünmək üçün verilən əlavə fürsətdir. «Min bir gecə» nağıllarında da belədir. Şah gündüz dövləti idarə edir, hakimiyyətini daha uçulmaz dayaqlara söykəmək üçün çalışır, gecələrsə nağıllara — başqalarının həyatına qulaq asır, onlar haqqında düşünür. «Min bir gecə» nağıllarındakı gecələr, min bir (sonsuz) insan taleyini simvolizə etməklə yanaşı, həm də başqalarının taleyinə ayrılan zamanların mahiyyətini açır.

Davamı →

İrəvanın yolları

 Əşrəf ağlına, fikrinə gələni başından atmaq üçünmü, baş verə biləcək müsibətə inanmamaq üçünmü key-key adamlara baxırdı. Elə bil dərk etmək duyğusu donmuşdu, nə illah edirdi, baş verənləri anlaya bilmirdi. O da Şahin kimi Ruhinin şəklini məktəblilərin əlində görəndə diksindi. «Nə münasibətlə?». Cəlal müəllimə döndü.
— Cəlal müəllim, sən böyütdürmüsən? Bilirəm, əziz şagirdin ölüb… Zəhmət çəkmisən, özüm...
Cəlal müəllim qollarını açıb həmkəndlisini qucaqladı.
— Qardaş, Ruhin Vətən yolunda həlak olub. Şəhidlik zirvəsinə ucalıb. Başını uca tut. O, indi hamımızın oğludur. Elin oğludur. Toxtaq ol...

Davamı →