Рейтинг
+34.55

Fəlsəfə

62 üzv, 194 topik

Ədəbi düşüncədə milli özünüdərk problemləri

Bir əsrdə iki dəfə müstəqilliyini qazanmış Azərbaycan xalqı buna qədər böyük bir milli özünüdərk prosesindən keçmişdir. Zaman-zaman xalq bu mərhələlərdən keçərək milli özünüdərkin ən yüksək səviyyəsinə çatmış və dövlətçiliyini formalaşdırmışdır. XIX əsrin ortalarından xalqın ədəbi, bədii, mədəni fəaliyyət potensialı artaraq milli ideya ətrafında birləşmişdir. Xalqın milli ideya ətrafında keçdiyi özünüdərk prosesi həm də ədəbi düşüncədə öz əksini tapmışdır.

Davamı →

Homolar niyə danışmağa başladılar?

Nitq qədim insanların nəyinə lazım idi və danışıq qabiliyyətinin yaranma prosesi barədə elmə nə məlumdur? Bir kommunikasiya sistemi kimi, nitqin meydana çıxmasını danışmaq bacarığı və dilin (ya da dillərin) yaranması mərhələlərinə bölmək mümkün deyil. Hər şeydən əvvəl bu təkamül prosesi ilə bağlıdır: təkamül daima, amma yavaş-yavaş, demək olar ki, hissolunmayacaq şəkildə gedir və yüz min, milyon illər ərzində nəhəng dəyişikliklər üst-üstə yığılır.

Davamı →

Homotetiya qanunu

Vikipediya
– Nina, sizdə lülə iki əlliyədi?
Qabaqkı masada oturan adamın xırıltılı səsi bayaqdan mənə tanış gəlir. Üzü o yana olduğundan sifəti yaxşı görünmür. Əl telefonunda nömrələri aşağı-yuxarı darayıb inadla nəsə axtarır, kiminsə adının üstündə dayanır, vaxtın gecliyindən, ya nədənsə yığmağa cürət eləmir, çox götür-qoydan sonra nəhayət yığır, çağırsa da götürən olmur, pivə bokalını götürüb hirslə başına çəkir, sonra yenə nəsə axtarır...

Davamı →

Təfəkkürün tərəkəməsi

Azərbaycan dilində tərəkəmə sözü var. Bu ifadəni köçəri heyvandarlıqla məşğul olan insanlara deyirlər. Bir də “Tərəkəmə” adında folklor nümunəmiz mövcuddur. Yaxşı, şıdırğı oynamalı havadır.
Girişdə qeyd etdiklərimdən belə qənaət gətirdim ki, madam tərəkəmə dolayısı ilə yerdəyişmə mənasını verir, o zaman təfəkkürün də tərəkəməsi var. Yəni, insan sabit fikrində qalmır. Onun üçün hansı mövqe səmərəlidirsə, elə çıxış edir. Eyni ilə dağıdıcı müxalifət nümayədələri kimi. Bu gün maraqlarına uyğun gəlirsə terrorçuları dəstəkləyir, sabah müttəfiq adlandırdıqları qüvvələri söyüb təhqir edirlər.

Davamı →

Millilik ya bəşərilik – Kosmopolitanizmin tənqidi

İkinci Qarabağ müharibəsi ərəfəsində vacib məqamlardan biri də cəmiyyətimizin iki fərqli düşüncədə qərarlaşması oldu. Əksəriyyətin dəstəklədiyi milli maraqların ön plana çıxdığı və müharibəyə haqq qazandıran millətçi mövqe və azlıqda olmasına baxmayaraq səsi kifayət qədər gur çıxan müharibə əleyhdarı, bəşəri dəyərlərə əsaslandığını iddia edən passifist mövqe.
Bu yazının əsas məqsədi mövcud beynəlxaq münasibətlər gerçəkliyində bu iki mövqenin adekvatlığını müzakirə etməkdir. Beynəlxalq münasibətlərin işığında bu iki mövqedən hansının daha ağlabatan olması problemi aydınlaşdırılmağa çalışılacaq.

Davamı →

Posthəqiqət dünyasında sağ qalma

“TƏNQİDİ DÜŞÜNCƏ”NİN TƏRKİB HİSSƏLƏRİ
Təsəvvür edin ki, hansısa reportaja baxırsınız və nəsə bir xəbər eşidirsiniz. Hətta sizə həqiqətəuyğun təsir bağışlasa belə, ona güvənmək olarmı? Xəbərin dəyərini anlamaqdan ötrü düşünməyə və suallar verməyə başlayın. Məsələn, həmin xəbəri verən insanların onu həqiqətən bilməsi mümkündürmü? Onlar nə qədər səriştəlidirlər və hadisə anında harda olublar? Jurnalist onları yanlış anlamış ola bilərmi? Sizə hadisənin özünü, yoxsa interpretasiyasını təqdim edirlər – loru dildə desək, haqlı kimdir, təqsirkar kim?

Davamı →

Göydələn mağaralar

XX yüzilliyin sonlarına doğru, elmi-texniki tərəqqinin artan uğurları fonunda yaxın onilliklərlə bağlı optimist hesablamalar xeyli artmışdı. Bir çoxları dəhşətli dərəcədə utopik görünsə də, ümid edirdilər ki, həmin uğurlar təfəkkürlərdə də ciddi inqilaba, köklü dəyişikliklərə gətirib çıxaracaq; dünya əsrlərdir əlbəyaxa olduğu əksər problemləri böyük ölçüdə həll edəcək. Məsələn, despotik rejimlər tarix səhnəsindən sürətlə silinməyə başlayacaq, demokratiyanın sərhədləri genişlənəcək, terrorçuluq və separatizm kimi meyllər kəskin azalacaq.

Davamı →

Mənəvi borc

Mənəvi borc və vicdan insanın daxili hisləridir. İnsanın cəmiyyət, kollektiv və özü qarşısında mənəvi borcu vardır. Mənəvi dəyərlərə sahib olmaq çox vacibdir. Bu baxımdan əxlaqın rolu əvəzedilməzdir. Əxlaq insanlar arasındakı münasibətləri tənzimləyir. Mənəvi borc müəyyən şərtlərə tabe olmur, ona hər zaman əməl edilməlidir. Onu təkcə yaxınlarına qarşı deyil, bütün insanlarla münasibətdə əsas tutmaq lazımdır. Mənəvi borc şəraitdən, zamandan, milliyyətdən, şəxsiyyətdən və yerindən asılı olmayıb universal xarakter daşıyır.

Davamı →

Blasfemiya nədir

Bu yazı bir neçə il qabaq yazılıb, ilk dəfə «Alma” qəzetində çap olunub. Dindar işləyənlərin „Alma” qəzetini bağlatdırdığı bir vaxtda, bu yazımın yenidən oxunmasını istədim.
Müəllifdən
“Blasfemiya”nın qədim yunan dilində hərfi mənası birisinin nüfuzuna xələl gətirmək, terminoloji mənası isə bir dinin etiqadını alçaltmaq və lənətləmək, ona istehza etmək, allahı ələ salmaq deməkdir. Bu termindən bəzən sosial mövqecə yüksəkdə dayanan şəxslərə qarşı verbal aqressiyaları ifadə etmək üçün də istifadə edilir. Bu yazımda mən bir dini etiqadı təhqir etmək, yəni dini müqəddəsliyi ləkələmək mənasında blasfemiyanın qadağan edilməsi probleminin bəzi məsələlərindən danışmaq istəyirəm.

Davamı →