Daş dövrü

Das dovru: 2-1.5 mil. il ə.- e.ə.VI minillik
Paleolit : 2-1.5 mil.il ə.- e.ə.XII minillik Mezolit: Neolit:
Alt poleolit Orta poleolit Ust poleolit
2-1.5 mil.i.ə.- 100 m.i.ə. 100 m.i.ə.- 40 m.i.ə. 40 m.i.ə.-e.ə.XII minil.

e.ə.XII-VIII minil.

e.ə.VII-VI minil.
Arxeoloji abidələri Azıx (Qarabağın Quruçay vadısı) Azıx-Tağlar(Qarabağ); Daşsalahlı, Damcılı (Qazax); Zar (Kəlbəcər); Buzeyir (Lerik); Qazma (Naxçıvan) Qobustan; Damcılı Gəncə; Qazax; Qobustan; Naxçıvan; Təbriz

Əmək əlatləri

 

Çay daşlarından kobud çapacaqlar, İtiuclu ağac, Dəyənək. Çaxmaqdaşı, bazalt və obsidiandan daşov, biz, bıçaq və s. Mikrolitlər: Ox və kaman, Daş balta, Balıq ovlamaq üçün qarpun. Cilalanmış və deşilmiş daş toxalar, oraq, çəkic. balta, vəl və s.

Əsas məşğuliyyələri

Mənimsəmə təsərrufatı: yığıcılıq,ovçuluqla məşğul olmuşlar. Təbii oddan istifadə etmişlər. İlkin tikinti vərdişlərinə yiyələnmişlər.

Mənimsəmə təsərrufatı: ovçuluqla və yığıcılıq. Süni od əldə etmişlər. Alaçıq qurmuş, dəridən paltar tikməyi öyrənmişlər.

Mənimsəmə təsərrufatı: ovçuluqla və yığıcılıq.İbtidai incəsənət (qayaüstü təsvirlər, gil və sümük heykəllər) yaratmışlar.

Mənimsəmə təs-dan istehsal təsərrufatına keçidin əsası qoyuldu: Heyvanların əhilləşdirilməsi başlandı. İlkin əkinçilik vərdişləri yarandı. Əsasən isə ovçuluq, yığıcılıq və balıqçılıqla məşğul olmuşlar.

Istehsal təsərrufatı yaranmışdır: İnsanlar saxsı qablar hazırlamış, daşı cilallamağı və deşməyi öyrənmiş, əkinçilik, maldarlıq və toxuculuqla məşğul olmuşlar.

İnsanın tipi

“Bacarıqlı insan”  (Azixantrop)

“Bacarıqlı insan”  (Neandertal)

“Homo sapiens” (ağıllı insan)

Beyni “bacarıqlı insane”ınkından iki dəfə böyük idi. Hündür və düzqamətli idi.Şüura və nitqə malik idi.

Müasir insan tipi mövcud olmuşdur.
İri meymuna bənzəyirdilər. Xeyli qabağa əyilmiş halda gəzirdilər. Sadə işlər görə bilir, danışa bilmirdilər.
Sosial həyat

İbtidai “insane şüurusü” (ulu icma) halında yaşayırdılar

“Qəbilə” (nəsil icması) yaranmışdır. Anaxaqanlığı başlanmışdır.

Qəbilə icması və Anaxaqanlığı mövcud olmuşdur.

Insanlar oturaq həyata keçmiş, Qəbilə icması və Anaxaqanlığı mövcud olmuşdur. Insanlar təbiətdən asıllıqdan azad olmuş, həyat üçün zəruri olan məhsulları özləri istehsal etməyə başlamışlar.

Daha geniş əraziyə-Qarabaq, Qazax və Naxçıvana yayılmışlar. Hürkütmək və tələ qurmaqla ov etməyi öyrənmişlər.

Din və inanclar

Sadə dini ayinlər və totemlərə inam yaranmışdır.

Azıx adamının totemi ayı olmuşdur.

İlk dəfə axirət dünyasına inam, ovsun yaranmışdır.

Ölülərin yanına əşya qoyulması adəti (Qobustanda)

Əlavələr

Ən qədim ocaq Azıxdan tapılmışdır.Yaşı 700 min ildir. Ən qədim insane qalıqları Keniyada və Tanzaniyada tapılmışdır. Yaşı 2-3 mln. ildir.

Buzlaşma baş vermişdir. Bitki və heyvan aləmi dəyişmişdir. Bitki az olduğundan ovçuluq əsas məşğuliyyətə çevrilmişdir.

Azərbaycanda üst paleolit düşərgələrinə daha çox Qarabaq və Qazaxda rast gəlinir. İqlim mülayimləşmişdir. Nəhəng maralın və mağara ayısının nəsli kəsilmişdir.

Buzlaşma başa çatmışdır.

Bu dövrdə insanların məşquliyyət sahələri içərisində əsas yeri əkinçilik və maldarlıq tutmuşdur.

 

loading...

0 şərh