Рейтинг
+94.62

Poeziya

100 üzv, 423 topik

Azərbaycan ədəbiyyatının səhnəsi - İki yaxın dostun qəvi düşməni, yaxud Paraselsin qızılgülü

Şair obrazı. Şeir yazanların hamısı bu obraza malik olmur. Ələkbər Salahzadə və İsa İsmayılzadə. İnsani, həyat tarixçəsi, nəhayət, ədəbiyyata gəlişləri baxımından bu qədər yaxın şairlərin üslubu, dəst-xətti əslində, çox fərqlidir, o qədər fərqli ki, bəlkə onlardan eyni kontekstdə söz açmaq belə düzgün olmazdı. Ona görə bu iki şair haqqında ənənəvi yozumdan vaz keçib son dərəcə fərqli rakursdan bəhs etməyə çalışacağıq. Bu acıdan onlar haqqında indiyə qədər (qoşa vərəqdə-!) deyilənləri sözə başlanğıc, mətləbə giriş kimi ala bilərik, yəni bu hekayələrin hər bir sətrini artıq bilirik, indi isə necə deyək, ağ vərəqə yazılan hərflərin üstüylə gedib onları pozur və hər bir hərfin altında dustaq olan nəfəsi görmək istəyirik.

Davamı →

Almas İldırım: Vətəndə və sürgündə

Milli istiqlal poeziyamızın ən duyğusal, parlaq və səmimi simalarından biri, həyatı ictimai-siyasi tufanlardan, burulğanlardan, fırtınalardan keçən, məşəqqətlərin girdabına atıldıqca vətən eşqi, yurd sevgisi sönmək bilməyən, hiss və duyğuların «boğulmayan səs»inə, müqtədir carçısına çevrilən Almas İldırımın (25.03.1907, Bakı, Qala k. — 14.01.1952, Malatya, Qala k.) mühacirət dönəmi ilə müqayisədə vətən və sürgün dövrü yaradıcılığı, nəşr olunan ədəbi-bədii irsi haqqında çoxsaylı məqalələr, kitablar yazılsa da, təəssüf ki, yetərincə ciddi araşdırılmamış, sistemli tədqiq edilməmişdir. Şairin sovet dönəmində həyatının ağ buraxılmış səhifələrinə, yaradıcılığının kitablardan kənarda qalan, naməlum bədii nümunələrinə aydınlıq gətirilməmiş, çap olunan əsərlərinin yarımçıq, qüsurlu nəşri və bu kimi bir sıra kölgəli məqamların üzərinə işıq salınmamışdır.

Davamı →

Nəsrdə ritm - Zaman və məkanda yerdəyişmə

Poeziya, ədəbiyyat… təbiətin ölü, cansız halından dirçəlib canlandığı məqamı tutmaq üçün əlləşir və həmişə ilk misra və sətirlərdə ağacların yarpaqları arasından quş civiltisinin eşidilməsini, bayaqdan tutulmuş havanın quşların səsiylə oyanmasını qeydə alır. Ona görə bu ilk misra və ilk sətir səndən bütün gücünü istəyir...
Amma bəzən elə olur ki, içinə dolmuş, səni yazmağa, anlamağa, hiss etməyə sürükləyən nəsnə (aşağıda bəhs edəcəyimiz hekayələrin birində belə bir ştrix var: qız istəyir ahıl kişinin üzündəki göz yaşlarını silsin, amma ürək eləmir, çünki onlar o üzə çox yaraşırdı...) içindən qopan enerjinin ağrısını, iztirab və əzabını sənə hiss etdirmir.

Davamı →

Getdi

Sevgi Haqqdan gəlir, pakdır əzəldən"-
Deyərək, dastanlar var oldu getdi.
Neçə Qeys olubdur dəli eşqindən:
Leylalar özgəyə yar oldu getdi.
 
Dedilər: ədalət — tərəzi gözü,
Guya göstərirmiş əyrini, düzü.
Dünyada var ikən ,dünyanın özü,
Öləndə — yerimiz dar oldu getdi.
 
«Gülümsə, dərd bitsin, dayan» dedilər.
Neçə dost dərdimə hayan dedilər.
Dərddən dərdə düşdüm, «oyan» dedilər.
Üzümdə təbəssüm yoruldu getdi.
 
Həqiqət işıqdır, həqiqət günəş.
Parlasın, yayılsın hər yana atəş.
«Onu gör» -dedilər- «həyatla dirəş».
Baxanda gözlərim kor oldu getdi.
 
Cənnətdən gəlmişik, uşaqtək pakıq.
Saf olub, savablar qazanmalıyıq.
Ümid var- Tanrının dərgahındayıq.
Yaşadım, o ümid gor oldu getdi.

Cavidan Hacıyev.

Davamı →

Nə üçün? Süleyman Sani Axundovun hekayəsi

Axşamçağı, 1905-ci il yanvarın 8-də, Vasilyevski cəzirəsi küçələrindən birində uçuşan, sovrulan qarlarla əlləşərək, şiddətli dondurucu ruzgarlarla boğuşaraq, işçi bir qadın mənzilinə qayıdırdı. Bu qadının çöhrəsində bir məyusluq görünürdü, onu gözləyən ac uşağına bir parça da olsa çörək tapmamışdı, kiçik qızcığazının yanına əliboş gedirdi.

Davamı →

Şirin - Nizami Gəncəvinin Xosrov və Şirin poemasının qadın personajı

Nizami Gəncəvi ilk feministlərdəndir. Doğrudur, bu anlayış hal-hazırda öz məcrasından elə çıxıb ki, böyük zəka sahibini belə adlandırmaq bəlkə də münasib görünmür. Amma dövrünə görə Nizami Gəncəvinin yaratdığı qadın obrazları o qədər özgür və rahatdırlar ki, yazıçının qadının varlığına, düşüncə tərzinə və fikirlərinə olan münasibət o qədər demokratik və ucadır ki, onu başqa cür adlandıra bilmirsən.

Davamı →

Vahidsayağı

Bəndəni şad elə Rəbb: Vahidi biz yad elərik.
Dövrani-qəmə düşüb, Xudadan imdad elərik.

Biz kimik? — Əhli-fəna, zövq alarıq zinalardan.
Qiyamda zəhr içərik, qətran ilə dad elərik.

Əxlaq ki dəbdə deyil, eyləyərik işrəti biz.
Xudaya bağışlamaz — tazə büt icad elərik.

Qola altun taxalı, cəvahirə sitayişik.
Zərə qul ruhumuzu bəs nə vaxt azad elərik?

Cavidan Hacıyev
Davamı →

Giyom Apolliner - Şair, tənqidçi, jurnalist...

1880-ci il avqustun 31-də bir naməlum qadın iki nəfər şahidin müşayiətilə Roma polis idarəsinə gəlib, küçədən təzəcə doğulmuş körpə tapdıqları barədə ərizə yazdılar. Qadın bu oğlan uşağını övladlığa götürməyə hazır olduğunu bildirdi. Elə həmin il sentyabr ayının 29-da tapılan körpəni xaç suyuna salıb ad verdilər — Culyemo Alberto Dulçini. Noyabrın 2-də oğlanın doğma anası, Polşanın yoxsullaşmış zadəgan nəslindən olan Angelika Kostrovitskaya peyda oldu. O, övladının qaytarılmasını tələb etdi. Bu zamana qədər qadının harada olduğu, körpənin nə üçün özgə qapısına atıldığı naməlum qaldı. Ananın yazdığı ərizəyə əsasən, uşaq 25 avqust 1880-ci ildə doğulmuşdur. Bu tarix Fransanın böyük şairi, müasir Avropa poeziyasının banisi, görkəmli incəsənət nəzəriyyəçisi Giyom Apolliner təxəllüsü ilə məşhurlaşan Vilhelm-Albert-Vladimir-Aleksandr-Apolliner-Kostrovskinin doğum günü kimi qeyd edilir.

Davamı →

Şairlər aparmaz dünyayla qərəz

Şairlər aparmaz dünyayla qərəz:
Çoxunu görməyib, azından dinə
Havalı aşıq da təsanə gəzməz -
Sim özü ağlayar sazın dərdinə.
 
Deyirlər, bu eşq var- bağçadı, bağdı.
Tikanı qabadır, gülü şıltaqdır.
Deyinmə, bülbülün səsi qaçaqdır:
Çiçəyi bağçada həzin dər- dinər.
 
Yaz gəlir, açılır güllər, çiçəklər.
Utanlb, qızarır tazə ləçəklər.
Qışdan can qurtarıb, ey sevincəklər,
Heç soran olubmu yazın dərdi nə?
 
Nə aşığ deyiləm, nə də ki şair.
Nə sazım ağlayır, nə pərim gəlir 
Dünyada nə qədər dərd varsa bir-bir,
Eybi yox, dözərəm, yazın dərdimə

Cavidan Hacıyev

Davamı →

İlqar Fəhmi və postmodernizm

 Müstəqillik dövründə yaranan postmodern nəsr sahəsində İlqar Fəhminin yaradıcılığını xüsusi vurğulamaq lazımdır. Yazarın xüsusilə "İlk sui-qəsd" (Çənlibel tülküsü — 1-ci kitab -2005), «Qarğa yuvası» (Çənlibel tülküsü — 2-ci kitab — 2006), «Kölgədə əqrəb» (Çənlibel tülküsü — 3-cü kitab — 2007)  romanları bu kontekstdən son dərəcə əhəmiyyətlidir.
"İlk sui-qəsd" (Çənlibel tülküsü — 1-ci kitab)  romanı Keçəl Həmzənin Çənlibel, Koroğlu, dəlilər və gedişatla bağlı düşüncələrini şərh etməklə başlayır. Romana başlayan oxucu bu düşüncələrin ilk öncə Koroğluya, ya da hər hansı dəliyə aid olduğunu düşünsə də, yazar tərs gediş edərək Keçəl Həmzəni səhnəyə çıxarır. Və yeni modeldə, bütün mənfi xüsusiyyətlərdən arındıraraq oxucuya təqdim edir.

Davamı →