Herman Hessenin essesi

  • Esse
Qəfil təhlükələrdən ehtiyatlanmağımız, yad olan hər bir şeyə düşmənçiliyimiz, kin, ədavətlə dolu «milli” hisslərimiz artıq çoxdan köhnəlib. Bir vaxtlar bu hisslər elə həddə idi ki, hətta milliyətcə ingilis olan Şekspirin əsərlərini belə tamaşaya qoymağa tərəddüd edirdilər. Almanların ən ali xeyirxahlığı, comərdliyi – dünyadakı bütün dəyərlərə və nailiyyətlərə hörmətlə yanaşmaqlarında idi. Başqaları isə bunu zəiflik adlandırır və lazımsız hesab edirlər. Bu adamlar öz eqoistliyində, xudbinliyində boğulmuş İngiltərə kimi, alman ruhunu da sevgisiz və sonda gərəksiz məhdudiyyətlər yoluna itələmək istəyirdilər. Daha bütün bunlar keçmişdə qalıb. İndiki zamanda Floberə və ya Qoqola haqq qazandırmaq artıq xüsusi cəsarət tələb etmir. Bu müharibədən sonra artıq dünyada ada kimi qalmağın yersiz olduğunu anlamaq, qonşu ölkələrlə əməkdaşlıq edib, ümumi məqsədlər üzrə istiqamətlənmək, ortaq metodlara riayət etmək, eyni tanrılara sitayiş etmək barəsində söhbətləri təzələməyin vaxtı çoxdan çatıb.

Davamı →

Xoşbəxtlik haqqında | Herman Hesse

  • Esse
İcazə verin sizə xoşbəxtlik və bu sözün mənim üçün hansı məna kəsb etməsi barədə bir-iki kəlmə danışım. Yaşlı adamlar xoşbəxtliyi nə vaxt, neçə dəfə və necə hiss etdikləri barədə düşündükdə haqlı olaraq öz uşaqlıq illərini xatırlayırlar. Çünki xoşbəxtliyi yaşamaq üçün zamandan və onun yaratdığı qorxu-hürkülərdən qurtulmaq, ümidlərdən azad olmaq lazımdır. Əksər insanlarda bu qabiliyyət illər keçdikcə korşalır.

Xoşbəxtlik yalnız uşaqlıqda – yenidən yaşantısı çox çətin olan saatlarda və ya anlarda yaşanır. Hətta həmin o uşaqlıq illərinə yaxşı baş vurduqda belə, xatirələr bu parıltının qızıl kimi heç də həmişə xalis olmadığını üzə çıxarır. İşdi-şayəd, belə bir xatirə yada düşsə, əvvəlcə adama elə gəlir ki, söhbət həftələrdən, günlərdən və ya ən azından bir gündən – Milad bayramından, yaxud ad günündən, ya da tətilin ilk çağlarından gedir.

Davamı →

Kitab xəstəsi | Herman Hesse

Biri var idi, biri yox idi. Bir oxucu vardı. O, həyat burulğanlarından cavan yaşlarında ikən qorxaraq kitablara sığınmışdı. Evində çoxlu kitablar vardı, ancaq kitablarla ünsiyyət qururdu. Ən doğru, həqiqi gözəlliyə böyük həvəslə mübtəla olması, bəşəriyyətin ən nəcib, alicənab dərrakələri ilə ünsiyyəti ona təsadüflərlə rastlaşmaq və təsadüfi insanlara qoşulmaqdan daha səmərəli gəlirdi. Həyat insanın yolunu onsuz da istəyindən asılı olmayaraq bu cür təsadüflərə rast gətirir. Onun ev kitabxanasındakı kitabların müəllifləri qədim yunan və roma ədibləri və müdrikləri idi.

Oxucu onların yazı dilini çox sevirdi. Bu dil ona çox müdrik gəlir, düşüncələri ilə uyğunluq təşkil edirdi. Oxuduqca o, insanların zamanla niyə bu cür yüksək mövqelərdən azdığını, səhv yollara düşdüyünü anlaya bilmirdi. Axı bu qədim insanlar elmin bütün sahələrində zirvələri fəth etmişdilər. Höteni nəzərə almasaq, yeni gələn nəsillər demək olar ki, ədəbiyyata heç nə verməyib. Bəşəriyyət bu kitab fədaisinə heç də maraqlı olmayan, hətta lazımsız hesab etdiyi – avtomobillər və hərbi sursatların, dirinin ölüyə, təbiətin rəqəm və pullara çevrilməsi sahəsində xeyli inkişaf etmişdi.
Davamı →

Yalquzağın məhvi və Dahiliyə xəyanət

Ümumiləşdirsək…
Kitabı maraqlı edən nüanslardan biri onun həm də avto-bioqrafik olmalısıdır. Əsər 47 yaşlı, demək olar ki həyatdan, cəmiyyətdən qopmuş, dövrün bəsit həyat tərzləri ilə heç cür razılaşa bilməyən Harri Hallerin ruhi axtarışları, çırpınışları haqqındadır. Harri müxtəlif qəzetlərdə siyasi səbatsızlığı və məsuliyyətsiliyi tənqdin edən, öz ailəsini, işini, evini tərk etmiş, itirmiş və yalnızlığı seçən bir ziyalıdır.

Elə bunların nəticəsidir ki, Harri özünün iki kimliyi oduğuna – bir tərəfdən insanlardan uzaq yaşayan və təpəm tək dolaşan “Yalquzaq”, digər tərəfdə isə digərlərinə qaynayıb qarışmaq istəyən, mədəniyyət və sevgi axtarışında olan bir insana – inanır. Və ruhundakı bu çaxnaşmaların nəticəsi olaraq Harri intihar etmək istəyir və əsər onun şəxsiyyətinin haçalanması və daxili konfliktologiyası üzərinə yazılmış möhtəşəm bir iç-monoloq, psixoloji portretdir.
Davamı →

Dil haqqında | Hermann Hesse

O, dili şimal qütbündən Afrikaya qədər bütün insanlara aydın olan, rənglərlə işləyən rəssam haqqında, və yaxud da qulaq asdıqda hər dəfə monoton melodiyadan tutmuş çox səsli orkestrə qədər, trubadan klarnetə qədər, skripkadan arfaya qədər çoxlu yeni, nadir, bir-birindən incə fərqlərə malik dillər aşılayan, bütün insan dillərində danışanların səs tonlarından istifadə edən musiqiçi haqqında həsədlə düşünür. O, musiqiçiyə daha dərin və daimi, əsasən də ona görə həsəd aparır ki, musiqiçi öz dilinin yeganə sahibdir və o bundan musiqi bəstələmək üçün istifadə edir. Yazıçı isə həm məktəbdə tədris olunan, həm ticarətdə istfadə olunan, həm teleqram yazılan, həm də məhkəmədə işlədilən dildən istfadə etməlidir. Yazıçı necə də kasıbdır, öz sənəti üçün şəxsi vasitəyə, şəxsi evə, şəxsi bağa, aya baxmaq üçün şəxsi pəncərəyə malik deyil, o hər şeyi gündəlik həyatla bölüşməlidir!

"Ürək" deyəndə və insanda titrək canlı mövhumu, onun daxili varlığını və zəifliklərini nəzərdə tutmaqla, bu söz eyni zamanda həm də bədəndəki əzələyə dəlalət edir. «Qüvvə» deyəndə yaqzıçı onun mühəndislikdə və elektrikdə işlədilən mənası ilə mübarizə aparmalıdır. «Xoşbəxtlik» dedikdə isə bu ifadədə nə isə teoloji bir mənanın gizləndiyi hiss olunur.
Davamı →

Kitabın sehri | Hеrman Hеssе

İnsanın öz ruhunun gücü ilə yaratdığı və əvəzində təbiətdən heç bir bəxşiş almadığı aləmlərin ən qüdrətlisi kitab dünyasıdır. Yazı taxtasına ilk hərfləri köçürərək, ömründə birinci dəfə onları oxumağa cəhd göstərən uşaq insan ömrünün onun qanunauyğunluqlarından baş çıxarmağa bəs etmədiyi bu çətin və mürəkkəb dünyada ilk addımlarını atır. Söz, yazı və kitablarsız tarix olmadığı kimi, bunlarsız “bəşəriyyət” anlamı da yoxdur. Və əgər hər kimsə kiçik bir məkanda, deyək ki, evdə və ya otaqda, bütün bəşər tarixini bir yerə toplamağa tamah etsə, o öz məqsədinə yalnız bir vasitə ilə – kitabxana yığmaqla çata bilər.

Söz və yazı bütün xalqlar üçün müqəddəs və sehr anlayışını kəsb edir. Şeylərə ad verilməsi və yazı sehrli əməl kimi qəbul olunub. Məhz bunun vasitəsilə insan ruhu təbiətə hakim kəsilib; yazı tanrıların hədiyyəsi kimi dəyərləndirilib.
Davamı →

Şeirlər haqqında | Hermann Hesse

  • Esse
Mənim on yaşım var idi. Məktəbdə oxu dərsində bir şeir keçmişdik. Deyəsən, adı belə idi — "Şpekbaxerin oğlu". Şeir müharibə vaxtı giliz toplayan bir balaca qəhrəman oğlan haqqında idi. Biz heyran olmuşduq. Səsində qəribə istehza olan müəllim bizdən şeir haqqında rəy soruşanda bəyəndiyimizi söylədik. O isə gülümsəyərək başını yellədib dedi: «Xeyr, uşaqlar, bu pis və zəif şeirdi». Müəllimimiz haqlı idi. Şeir bizim dövrün zövqünə və ədəbiyyatına görə yaxşı deyildi, saxta, mənasız və maraqsız idi. Lakin bütün bunlara baxmayaraq bizi heyran etmişdi.

On ildən sonra, artıq iyirmi bir yaşım olanda mən elə ilk oxunuşdanca düşünmədən bu şeirin yaxşı və ya pis olduğunu duya bildim. Bundan ötrü bir neçə sətrə göz gəzdirmək yetərli idi.
Davamı →

Kafkadan danışırlar : Hesse, Kamü, Martin Buber…

H.Hesse «Məhkəmə» romanı haqqında
"…Burada söhbət, müttəhimin məhkəmədə dindirildiyi hansısa günahdan, yaxud günaha batmaqdan getmir, burada söhbət ümumən həyatda insanın daşıdığı əbədi günah hissindən gedir, bunu yumaq qeyri-mümkündür.

Müttəhimlərin əksəriyyəti bu bitib tükənməyən məhkəmə prosesinə cəlb ediliblər, bəzi bəxti gətirənlər tam bəraət alırlar, yerdə qalanalrıa şərti iş kəsirlər, yəni istənilən məqamda onlara qarşı yeni iddia qaldırıla bilər, yeni həbslər dalğası başlana bilər. Sözün qısası, bu “proses” həyatın özünün içindəki günahlardan biridir, ittiham isə təqsiri olmayanları istisna etməklə, adi insanların bu günah içində itib-batan həyata ani baxşıla baxdıqları zaman ürəklərinin üzülməsinə uyğun bir şeydir, bax, indicə tutub aparacaqlar. Ancaq onlar xilas yolunu bula bilərlər, boyun əyib yaşaya bilərlər, qısası, qaçılmaz olan şeyin qabağında özlərini qurban verə bilərlər “.

Martin Buber
“Qapı” metafizikasına Kafkanın payı məlumdur: həyatını mənalar dünyasına aparan açıq qapılar önündə keçirən insan haqqında pritça; o, bu qapılardan içəri girməyi əbəs yerə istəyir, bu barədə ölənə qədər ona heç nə deyilmir, deyilmir ki,bu qapılar yalnız onun üçün açılıbmış, indisə bağlanır. Beləliklə, qapı hələ açıqdır. Hər kəsin yalnız ona məxsus qapısı var və bu hələ ki bağlanmayıb. Ancaq o bunu bilmir, bilmək yazılmayıb ona. Kafkanın bu iki əsas əsərində (“Məhkəmə” və “Qəsr”) belə bir pritça motivi var; “Məhkəmə” də zaman ölçüsündə, “Qəsr”də məkan. Birinci əsərdə çıxılmazlıq ovqatı insanla qəlbi arasında, ikincidə onunla dünyaya arasında qaldırılıb…”
Davamı →

Sığınacaq | Herman Hesse

Uzun illərdən bəri ülvi bir arzu həyatıma yoldaşlıq edirdi. Nəinki yoldaşlıq edir, hətta məndə kök salmışdı, o, mənim şirəmlə qidalanırdı. Hətta bəzən bizim sevdiyimiz və xatirələrini istədiyimiz, evlərimiz – gücümüz bir olan dostlarımız, qohumlarımız kimi.

Kənardan bu arzu gözəl görünür və bir o qədər də qeyri-təvəzökar təsir bağışlayırdı. Onun məzmununu bir sözlə ifadə etmək olardı: sığınacaq. Müxtəlif vaxtlarda bu sığıncaq fərqli şəkil alırdı. O gah sahildə qayığı olan Firvalştedt gölünün kənarında evcik olur, gah da ən yaxın yaşayış evindən piyada dörd saatlıq məsafədə yerləşən Alp meşələrində yaşayan taxta çarpayılı odunçu daxmasına çevrilirdi. Bəzən o, Cənubi Tessin qayalıqlarında, işıqlı şabalıd meşələri yaxınlığında, ən hündür meynəlik səviyyəsində, qapı-pəncərəli, yaxud bütün bularsız mağara və ya daş koması olurdu. Başqa bir dəfə kayutasında tək-tənha üçaylıq səyahətə çıxmağa imkan verən bilet də sığnacaq ola bilərdi. Bəzən isə o daha adi görünüş alır – heç olmasa, torpaqda açılmış hər hansı bir oyuq, üstü güllü-çiçəkli, yaxud tabutlu-tabutsuz, qazılmış balaca qəbir olurdu.

Ancaq arzumun mənası və məzmunu dəyişməz qalırdı. Kənddə evcik olsun, yaxud bərə kayutası, dağda koma, yaxud Toskanda bağ, Tessin bağlarında mağara, yaxud qəbirstanlıq torpağında oyuq – mahiyyət elə həminki idi: sığınacaq! Bu dünyadan qaçıb kənddə zahid həyatı yaşayan və heç nəylə qayğılanmayan mehriban xəstəhal şvab pastorunun şeiri mənim arzumun devizi olaraq qalırdı: “Məni burax, rahat burax, ey dünya!”

Mənə elə gəlirdi ki, bu arzularımın son həddidir: haradasa etibarlı və sakit, meşəli, dənizə açılan bir sığıncaq, gizlin bir yer, bir kaha tapasan və daha heç nə lazım deyil: hər halda, nə qayğı gətirən və fikirlərini oğurlayan adamlar, nə məktublar, nə teleqramlar, heç bir qəzet, heç bir mədəniyyət alverçisi...

Qoy ora bulaq, yaxud şəlalə olsun, qoy orda şam ağaclarını üstündə sakitcə qızaran günəşin işığı boylansın, qoy kəpənəklər uçuşsun, yaxud keçilər otlaısn, kərtənkələlər yumurta qoysun, yaxud qağayılar yuva qursun — əhmiyyəti yoxdur, başlıcası budur ki, yuxunu və öz arzunu qoruyub saxlayasan. Əgər özüm çağırmasam heç kimin bu sığınacağa girmək hüququ yox idi. Bir kimsə o sığınacaq barədə hətta heç nə bilməməliydi, heç kim məndən heç nə istəyə bilməz, məni heç nəyə məcbur edə bilməzdi. Mən orada heç bir ev kitabında, heç bir vergi siyahısında göstərilməzdim.

Bəli, mənim arzum, mənim təsəvvürüm gözəl idi, o, şirin, təvəzökar səslənirid, o, məşhur nümunələrə, şairlərə istinad edirdi. Və məgər, mənim buna haqqım yox idi? Məgər hakimiyyət axtarmayan, dünyanın ondan tələb etdiyi hər şeyə bacardıqca əməl etməyə çalışan, adi şair və sakit  bürger, məgər mənim üçün özünə bir məskən, cənubda hansısa yer, dağlar arasında bir guşə, mağara, örtük, kaha arzulamaqdan daha adi və başa düşülən bir aruz ola bilərdimi? Tutaq ki, şəhərkənarı balaca ev, yaxud gəmi kayutası çox iddialıdır, ancaq komadakı həsir yataq, kiçik adsız qəbir yeri haqqında bunu heç cür demək olmaz.

Uzun illər, uzun saatlar mən öz arzumun həsrətini çəkirdim, həmişə — bağçada gəzəndə və işləyəndə, qatar kupesində yatıb-duranda, yuxusuz gecələrdə ona qayıdırdım. Mən onu qururdum, çəkirdim, rəngləyidim, gün-gündən incələşən, göz oxşayan, ürəkaçan arzumu musiqi kimi səsləndirirdim, onun meşənin kölgəliklərində tamamlayır, keçilərin mələşməsində tapırdım, onu öz həsrətimin sapları ilə toxuyur və ona bütün sevgimi verirdim. Mən öz əzizimi ülvi işığa qərq ediridm, mən onu ana kimi sığallayır, sevgilim kimi əzizləyirdim. Xatırlasam onun qədər sevdiyim, qayğısını çəkdiyim, qanımla isitdiyim, gücümü və ehtirasımı verdiyim az şey tapmaq olar yer üzündə, bəlkə də heç tapılmaz.

Və mənim sevgili arzum, hərdən elə işıq saçır, elə həyəcanlandırır və skitləşdirir, elə həssaslıqla və qəlbən səslənir, elə çəhrayı işıqla alovlanırdı ki..!

İllər ötürdü və hərdən olurdu ki, məni tərpədən bəzi səslər, qəfil səslənən çağırışlar, oyanmalar arzuma xətər toxundurur və bunlar onun cəvahir əlvanlığına xırda çatlar salır, hansısa simini kökdən salır, birdən onun tacında öləzimiş yarpaq nəzərə çarpırdı. Mən cəld çatları düzəltməyə, yeni sevgi, təzə qan əlavə etməyə çalışır, yeni arzumu bulandırdığım üçün özümü danlayırdım! Və beləcə, o yenidən toxunulmaz və gözəl olurdu. İndidən deyim ki, bütün itkilərdən sonra o, indi də əvvəlki tək diri görünür və bərq vururdu.

Lakin təsəvvürümlə bir araya sığmayan fikirlər məni tez-tez ağuşuna alırdı. Dostlarımla söhbətdə hər hansı söz, kitabın bir ifadəsi, Bibliyanın şeiri, Getenin misrası məni qeyri-ixtiyari götürür, tənhalıq, dostların gedişi, sevincin itirilməsi mənimlə öz kobud dilində danışır, mənim içimdə ağrı öz yuvalarını toxumağa başlayırdı. Bütün bunlar yalnız səslər, yalnız çəkindirmələr idi, hər birinə ayrı-ayrılıqda fikir verməmək də olardı, amma hamısı birlikdə onlar eyni yaranı bir-bir zəhərləyir, qanadır və qoparırdı. Və hamısı da mənim arzumun əlehinə idi. Şekspir ona gülür, Kant onu təkzib, Budda inkar edirdi. Bircə ağrı hərdənbir məni ona qaytarırdı. Bəlkə də, mənə öz sığınacağımı tapmaq nəsib olsaydı, bu ağrı sakitləşib yox olardı? Bəlkə, mağaradan, təbiət qoynunda axan bulaqdan, küydən, yeknəsəqlikədn uzaqda yuxunun və aclığın, təbəssümün və azad nəfəsin, fəaliyyət təşnəsinin olduğunu yeniədn bilərəm?

Ancaq ağrı daha da güclənir, davamlı olurdu, o, mənim arzumun əlehinə idi. Bəzən mən artıq görürdüm ki, onun bir qəpik belə qiyməti yoxdur. “Sığınacaq” məni sağaltmayacaq, ağrı nə meşədə, nə də daxmada əl çəkən deyil. Mən heç yerdə dünyanın özümlə, özümün dünya ilə birliyimi tapa bilməyəcəm.

Bütün bunlar ləng baş verir, təkrarlanırdı və yüz dəfələrlə arzu olunan görüntü qayıdır, bulaq sevincək qızılı şırnaqla axır və göl könüloxşayan rəngli yuxulara layla çalırdı. Amma xəbərdarlıqlar da daha aydın səslənir, başlıcası isə, ağrı daha da güclənir və tez-tez Əyyub peyğəmbər mənə qardaş kimi görünürdü.

Və bir dəfə mənim beynimi yeni anlam döyəcləməyə başladı, əvvəlkindən daha betər, daha aydın, düşməncəsinə, daha müdhiş.
Görün, mən nəyi anladım: “Sənin ülvi arzun, sadəcə, yalan, sadəcə, səhv, sadəcə uşaq sadəlövlüyü və sabun köpüyü olmayıb. O, səni yeyib, sənin qanını sorub, sənin həyatını oğurlayıb. Sən nə vaxtsa ona həsr etdiyin sevginin yarısını da olsa dostuna, qadına, uşağa ayırmısanmı? Bu qədər qayğı, bu qədər isti, gün, gecə, ilham saatları vermisənmi? Bəs indi sən qorxmursan? İndi sən görürsənmi kimi yemləmisən, ürəyində kimi gəzdirmisən? İndi bilirsənmi ki, sənin yorğunluğun və ağrıların, qocalmağın, zəifləməyin kimə görədir? Ona, ona, ona görə, sənin arzuna görə, ona – ilana, ona – qaniçənə görə!

Bu dərk də o saat qələbə çalmadı, mənim içimdə dərin kök salsa da, indi də bəzən şübhələrə və məğlubiyyətlərə məruz qalır.

Sonra daha bir gün gəldi – mənim arzumu düz ürəyindən vurdu. Arzum sonuncu sınağa çəkildi – çin oldu, ona həyata keçmək imkanı verildi. Sığınacaq tapıldı, cənub gölünün üstündəki hündür dağlarda balaca, sakit, gözdənkənar, gözəl evcik, sığınacaq, örtük, rahatlıq yuvası, yuxugörmələr beşiyi. Onu əldə etmək olardı, o, mənə təklif olunmuşdu.

Bax elə burdaca arzu ələ keçdi. Öz bütün yalanlarıyla tutuldu. Həyata keçməyə imkanı olan kimi o, sadəcə, qorxdu. O, çin olma qistəmir, o, qorxur, bəhanələr axtarır, geri çəkilməyə cəhd edir, etiraz edir, dəli kimi havalanırdı.

Ah, başqa cür ola da bilməzdi! O, bu qədər aldatmışdı, bu qədər vəd etmişdi, həddən çox vəd etmişdi. O, elə hey alırmış və alırmış, indi birdən özü verməli olmuşdu. Verməyə isə heç nə yox idi. O, ünvanı səhv vermiş dələduz kimi aradan çıxmaq istəyirdi və indi burdaca ifşa olunmuşdu. Bu öldürücü zərbə idi.

Lakin vampirlər öldürücü zərbələrə də dözə bilirlər, onlar qəfildən yenə dirilirlər, onlar yenə buradadırlar, yenidən yemək, yenə də isti qanla qidalanmaq istəyirlər. Və bu arzu da hələ ki, yaşayır. Onun öz yuvaları, öz fəndləri var. Amma indi mən onun düşmən olduğunu bilirəm. Sonuncu dəfə anlayan gündən bilirəm.

Bütün anlayışlar kimi sonuncu dəfə o, yaxşı tanıdığım şəkildə peyda oldu, mən onu çox görmüşdüm. Bu bir kitabdan təsadüfən oxuduğum, çoxdan əzbər bildiyim köhnə müdrik deyim idi. Amma indi o, təzə idi və mənim içimdə səslənirdi.

Allah dərgahı cənnət bizim içimizdədir.

Mən yenə də nəyin dalınca gedəcəyimi, nəyi rəhbər tutacağımı, öz qanımı nəyə verəcəyimi tapdım, anladım. Bu nə istəkdi, nə də arzudu, bu məqsəddir.

Bu məqsəd, yenə də sığınacaqdır. Ancaq nə mağaradır, nə də gəmi. Mən o sığınacağı öz içimdə axtarıram, dağlardan, mağaralardan etibarlı, tabutdan, qəbir çalasından etibarlı və rahat, tək qaldığım, dünyanın əli yetmədiyi məkan, yaxud nöqtə axtarıram. Budur mənim məqsədim. Ora heç nə keçə bilməz, çünki ora mənimlə yoğrulub. Qoy orada lap boran və ağrılar olsun, qoy orada lap qan da tökülsün.

Mən hələ bu məqsədimdən çox uzaqdayam, mən hələ yolun lap başlanğıcındayam. Ancaq indi bu əsl mənim yolumdur. Adi arzu deyil.

Ey dərin sığınacaq! Sənə heç bir tufan yetməz, səni alov yandıra bilməz, səni heç bir müharibə dağıda bilməz. Öz cismimin dərinliyində balaca yuva! Daxma, balaca tabut, balaca beşik, mən sənə can atıram.

Tərcümə: Rafiq Haşımov
Davamı →

Hessenin Nobel nitqi

Hermann HesseAlman yazıçısı Herman Hesse Ədəbiyyat üzrə Nobel Mükafatına 1946-cı ildə layiq görülüb. Lakin səhhəti yazıçıya mükafatın təqdimetmə mərasiminə qatılmağa imkan vermədi. Hessenin mərasim üçün yazdığı mətni isveçrəli nazir Henri Vallotton oxudu...

“Təşkil etdiyinizi tədbirə görə sizi təbrik edir və sayğı duyuram, qonağınız ola bilmədiyimə görə və sizə canlı şəkildə təşəkkür edə bilmədiyimə görə çox üzgünəm. Səhhətimə həmişə həssas yanaşan insan olmuşam. Xüsusilə 1933-cu ildən sonra yaşadığım əzablar üzərimə çox ağır bir yük oldu, həyatımın məsləyini yerlə bir elədi. Amma zehnim bundan zərər görmədi və özümü sizə, Nobel komitəsinə ilham verən ideyalara çox yaxın hiss edirəm. O ideya ağlın müharibəyə və dağıtmağa deyil, sülhə və əmin-amanlığa xidmət etməli olması ideyasıdır.

Ancaq mənim istəyim milli xüsusiyyətlərin bulanıqlaşıb itməsi və insanlığın intellektual olaraq eyniləşməsi deyil. Əksinə, hər formanın və fərqli rəngin bu gözəl dünyamızda uzun müddət mövcud olmasını istəyirəm. Fərqli irqlərə, millətlərə, dillərə, davranışlara və baxış bucaqlarına sahib olan insanların mövcudluğu necə möhtəşəmdir.
Ardı →