Cərrahlar niyə yaşıl və mavi geyinirlər?

Heç düşünmüsünüzmü ki, əməliyyat otağındakı həkimlər nəyə görə ağ deyil, yaşıl, yaxud mavi rəngli forma geyinirlər?

İlk vaxtlarda tibb işçilərinin hamısının geyimi ağ rəngdə olub. Lakin 1914-cü ildə nüfuzlu həkimlərdən biri bu rəngdən imtina edərək əvvəlcə yaşıl, sonra isə mavi rəngi seçdi. 

Məsələ burasındadır ki, cərrah baxışlarını qanın tünd rəngindən həmkarlarının xalatına yönəldərkən ağappaq rəng bir neçə anlıq onu kor edə bilər. Eyni şeyi biz evdən çıxarkən günəşli havada qara baxanda yaşayırıq.
Davamı →

Mis necə yarandı?

Qədim Misirdə Nil çayının sahilində bir dulusçu yaşayırdı. O çox eybəcər küpələr (bardaqlar) düzəldirdi. Onun gördüyü işləri heç kim bəyənmirdi. Dulusçu nə qədər çalışırdısa da, onda heç nə alınmırdı. Nə etməli? O fikirləşdi, fikirləşdi və düşünüb tapdı. O zamanlar bəzək əşyaları düzəldilən malaxitdən istifadə etməyi qərara aldı. Yaşıl mineral olan malaxiti götürüb onu toz şəkilinə çevirdi.

Tozu su ilə qarışdırdı, alınan məhlulu bardaqlara çəkdi və sobaya qoydu. O bardağı sobadan çıxaranda öz gözlərinə inanmadı. Hətta ah çəkdi. Bardaqlar parıldayırdı, onlarda təzə göy otların çalarları var idi, elə bil onlar heç gildən hazırlanmamışdılar. Dulusçunun bu tapıntısı barədə xəbər bütün dünyaya yayıldı.
Davamı →

Coğrafi adlar nеcә yaranmışdır?

Dünya хәritәsinә baхarkәn yәqin ki, coğrafi adların әmәlә gәlmәsi ilә maraqlanmısınız.
Coğrafi adlar qәdim dövrdә, orta әsrlәrdә әmələ gәlmiş vә һazırda da әmәlә gәlir. Coğrafi adların yaranması tәsadüfi һadisә dеyildir, onlar cәmiyyәtin inkişafı vә Yеr kürәsi һaqqında insanların təsәvvürlәrinin gеnişlәnmәsi ilә әlaqәdar olaraq tәdricən mеydana gәlmişdir. Coğrafi adlar yaranan zaman müəyyәn mәnanı ifadә еtmişlәr, lakin sonralar bәzi coğrafi adların mәnası tariхdә unudulmuş vә tәһrif еdilmişdir. һazırda bеlә coğrafi adlar qalmaqdadır.
Davamı →

“Wi-Fi” şüası zərərlidirmi?

“Wi-Fi” texnologiyası interneti xeyli sayda istifadəçi üçün daha əlçatan edib. İndi bir qurğudan digərinə kabel çəkməyə ehtiyac yoxdur, sadəcə “Wi-Fi” router vasitəsilə internetə qoşulmaq olar. Bəs əgər “Wi-Fi” şüası zərərlidirsə?

Hər şeydən əvvəl qeyd edək ki, “Wi-Fi” şüasının zərəri haqda məqalələrin əksəriyyəti elmi fakt və ya tədqiqatlara əsaslanmayıb. Faktların olmamasına baxmayaraq, “Wi-Fi” şüasının sağlamlığa zərərli olması iddiasının tərəfdarları hər gün çoxalır.

Bu barədə ciddi elmi araşdırmalar keçirilməyib. Hətta hər hansı ölkə tərəfindən araşdırma keçirilsə belə, çətin ki, simsiz texnologiyaların tərəfdarları və ya əleyhdarlarının sayı azalacaq.

Britaniyada Sağlamlığın qorunması assosiasiyasının alimləri mobil rabitə şüasını “Wi-Fi” ötürücüdən çıxan şüa ilə müqayisə ediblər. Məlum olub ki, birincinin intensivliyi ikinci ilə müqayisədə 5000 dəfə çoxdur, yəni sadə mobil telefon “Wi-Fi” qoşulma ilə müqayisədə daha çox zərərlidir.
Davamı →

Əllərimiz suda niyə büzüşür?


Çox qab yuduğumuzda, əllərimizi suda çox saxladığımızda büzüşüb formasını itirir.  Bəs görəsən niyə?

Elm adamları bunun da səbəbini araşdırıb.

Suda uzun müddət qaldığında əllərin büzüşməsinin səbəbinin dərinin süngər kimi suyu özünə çəkməsi, dağılmasından qaynaqlandığı iddia edilir. Ancaq bu özəlliyin əslində bir bacarıq olduğu ortaya çıxıb.

Suda uzun müddət qaldığında əllərin büzüşməsi təkcə dərinin süngər özəlliyi ilə əlaqəli  deyil, yaş əşyaları daha yaxşı qavraya bilməsindən irəli gəlir.  

Nəticələri “Biology Letters” jurnalında yayımlanan araşdırmaya görə, büzüşmüş barmaqlar yaş halda daha yaxşı çalışır.


Davamı →

Ən uğursuz yaş

Gənclər müstəqilliyin çatışmamazdığından, qocalar isə ölümün yaxınlaşmasından əzab cəkirlər. lakin amerikan tədqiqatçıları hesab edirlər ki, ən pis vəziyyət insanlarda yaş 40-ı ötdükdən sonra başlayır.

Əvvəlki tədqiqatlara görə belə hesab edirdilər ki, insanın psixi sağlamlığı onun yaşından asılı deyildir.Lakin ABŞ Dartmurt kollecinin və Uorvik Universitetitinin mütəxəssisləri bu müddianı təksib etdilər. Onlar Amerika, Avropa və bir neçə inkişaf etmiş ölkələrdə 2 milyon respondent arasında sorğu keçirərək, psixi sağlamlıq sahəsində ən böyük həcmli tədqiqatlardan birini apardılar.

Nəticədə alimlər özünə məxsus “xoşbəxtlik qrafiki” quraraq, burada özündən və öz həyatından razılıq zirvəsinin gənclik və gocalıqda olmasını, orta yaşın isə ən uğursuz və bədbaxt olduğunu göstərdilər.

Belə ki, mütəxəssislər tərəfindən sorğu kecirilənlər arasında ən müxtəlif sosial qrupların nümayəndələri, milliyəti, gəliri, maraqları və s. müxtəlif olan insanlar olmuşdur. Sorğunun nəticələri hamı üçün – varlilar və kasıblar, ailəlilər və subaylar, kişilər və qadınlar üçün təxminən eyni olmuşdur. Alimlərin mülahızəsinə görə, insan həyatının ən krizis dövrü 44 yaşdır.

— Belə bir hal məntiqə uygun olardı ki, insan qocaliğı və ölümü nə qədər çox hiss edirsə, bir o qədər özünü bədbəxt hesab edir. Lakin tədqiqatların müəlliflərindən biri olan professor Endryu Osvald söyləyir ki, bu tamamilə əksinədir.
Ardı →

Hansı həkimlər hansı xəstəlikləri müalicə edir?

Bir çox hallarda orqanizminin fəaliyyətində müxtəlif pozulmalarla üzləşən insan hansı həkimə müraciət edəcəyini bilmir.
Bu səbəbdən insan həkimləri «gəzməyə» başlayır ki, nəticədə qiymətli vaxt itkisi baş verir. Nəhayət lazım olan mütəxəssisə düşdükdə məlum olur ki, xəstəlik artıq ağırlaşıb.

Ali tibbi təhsili olmayan insan xəstəliyin simptomlarını ayırd edə bilməz və, təbii ki, xəstəliyin dəqiq (hətta təxmini) diaqnozunu qoya bilməz. Bir çox xəstəliklərin simptomları bir birinə bənzəyir, bəzən hər hansı bir xəstəlik özünün ilk baxışdan bu xəstəliyə uzaq olan simptomlarla büruzə verir. Məsələn, insanda öskürək ürəkdə olan problemlərlə bağlı ola bilər, bəzi göz xəstəlikləri baş ağrıları ilə müşayiət olunur, nevroz zamanı insanda müxtəlif orqan və sistemlərinin xəstəliklərinə bənzər simptomlar meydana çıxa bilər və s.

Bir çox hallarda səhhətlə bağlı hər hansı narahatçılıq hiss etdikdə ilk növbədə terapevtə müraciət etmək lazımdır. Lazım olan müayinə və analizlərdən sonra terapevt xəstəni digər mütəxəssislərin müayinələrinə göndərə bilər. Bir çox ölkələrdə ailə həkimləri var. Belə həkimlər ailələrə tibb nəzarət edirlər. Bu həkimlərə bütün ailə üzvləri səhhətlərində istənilən pozulma olduqda müraciət edir.
Ardı →

Çoxfazalı yuxu nədir?

Sutka ərzində normal yuxu 8 saat sayılır.

Bu yuxu sisteminin ideyası ondadır ki, siz gün ərzində 8 saat yatmaq əvəzinə, yuxu ərzində bir neçə dəfə oyanırsız və ümumi müddəti azalır .

Nəticədə, araşdırmaçıların iddiya etdikləri kimi bu yuxu modelinin keyfiyyəti genişlənir və kreativ ideyalar yaranır.

Yuxunu azaltmaq yuxu fazasından asılıdır .

Hər bir insanda yuxu strukturu iki hissəlidi, Non-REM ( yavaş yuxu ) və REM ( sürətli yuxu ) .

Non-REM-insan yuxulayarkən baş verir, 4 mərhələlidi və 90 dəqiqə davam edir, ümumi yuxunun 75-80%- ni təşkil edir.


Ardı →

Fevral niyə 28 gündür?

Romalılar miladdan 758 il əvvəl 10 aylıq təqvimin tətbiqinə başlayıb. Aylar ilk orijinal təqvimdə, gecə və gündüzün bərabər olduğu, min illərdir həyatın başlanğıc nöqtəsi olaraq qəbul edilən mart ayından başlayıb —  Martius (Mart), Aprilis (Aprel), Maius (May), Junius (İyun), Quintilis (İyul), Sextilis (Avqust), September (İyul), October (Oktyabr), November (Noyabr) və December (Dekabr).

Ay adlarından, iyuldan dekabra qədər olanlar, romalıların 5, 6, 7, 8, 9 və 10 rəqəmlərinin tələffüzdə səslənməsi ilə düzülüb. Yəni, martdan başlayan təqvimə görə, bu aylar ilin 5-ci, 6-cı, 7-ci, 8-ci, 9-cu və 10-cu ayları idilər. 10 aylıq təqvimdə yerdə nəzərə alınmayan əlavə 60 gün saxlanılıb.


Ardı →

Maraqlı məlumatlar

İkinci Dünya Müharibəsi dövründə gələcək XXIII Papa İohan italyan ordusunun çavuşu idi.

Albert Eynşteynə İsrailin prezidenti olmaq təklif edilib. Eynşteyn imtina edib və deyib ki, başına problem açmaq fikrində deyil.

Birinci Yekaterina saat 21:00-a qədər heç kimi qəbul etmirdi.

Birinci Yelizavetanın dövründə isə saqqal vergisi varmış.

Con Pol Qetti dünyanın ən varlı adamlarından biri idi və evində taksofonu vardı.

Çörçill gündə 15 siqar çəkirmiş.

İtaliyanın bayrağını Napoleon hazırlayıb.

Kral Solomonun İsraildə təxminə 700 arvadı və yüzlərlə sevgilisi vardı.


Ardı →