İnəklər

 Bilirsinizmi...

İnsan üçün ən təhlükəli heyvan inək elan olunmuşdur. Amerikalı alimlərin fikrincə, bu məməli heyvan ətraf mühit üçün çox böyük gərginlik yaradır. Bu barədə BMT-nin Elm və İctimai Maraqlar Mərkəzinə istinadən Washinqton Profile qəzeti məlumat verir.
Birincisi, ət emalı sənayesinin mənfi nəticələrindən biri meşələrin məhv edilməsidir. Amazon cəngəlliklərində əvvəllər mövcud olan sahənin təqribən 70 faizi indi iribuynuzlu mal-qara üçün otlaq kimi istifadə edilir. ABŞ-da ət emalı məqsədilə heyvanların yemlənməsi üçün becərilən qarığdalının 80 faizi, soyanın 90 faizi və taxılın təqribən 70 faizə yaxını məsrəfolunur.
İkincisi, kənd təsərrüfatı heyvanları planetdə bütün içməli suyun 58 faizini mənimsəyir, belə ki, bir litr südün istehsalı üçün onlar 9 litrə yaxın su sərf edir.
Bu heyvanlar həmçinin eroziya hallarının 55 faizinə, pestisidlərdən istifadə hallarının 37 faizinə səbəb olur. İnəklər qlobal istiləşməyə gətirib çıxardan buxar qazlarından biri olan metan buraxır. Əlbəttə, sənaye sahələri də metanın mənbəyidir, lakin iribuynuzlu heyvanların payına bu cür zərərli tullantıların 37 faizə qədəri düşür.
Eləcə də ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin məlumatına əsasən, ölkədəki mal-qara hər il 60 milyon tondan çox peyin istehsal edir. Bu isə insanın həyat fəaliyyətindəki tullantının miqdarından 130 dəfə çoxdur. Bir neçə il əvvəl BMT belə bir hesabat dərc etmişdi ki, inəklər atmosferə ümumilikdə götürülmüş avtomobil nəqliyyatından daha çox zərər verir.


Ardı →

Bill Qeytsin ən qiymətli sərvəti

Lester kodeksi“Lester kodeksi” adını siz eşidəndə yəqin ki, cansıxan, darıxdırıcı bir hüquq kitabını təsəvvürünüzə gətirəcəksiniz. Əslində isə bu, planetimizin ən dəyərli əlyazmasıdır.

Ona görə ki, bu əlyazma Leonardo da Vinçinin şəxsi qeydlər dəftəridir. Dahi Leonardo XVI əsrdə Milanda yaşadığı dövrdə bu dəftərdə öz qeydlərini etmişdir. Dəftərdəki qeydlərində Leonardo dünyanın da insan orqanizmi kimi canlı bir orqanizm olduğunu qeyd edir və buna çoxlu dahiyanə misallar gətirir. Qeyd dəftərində  Leonardo dünyanın qanını – su, canını – torpaq,  ruhunu – hava kimi təsvir edir…

Bu dəftərdəki qeydlər yalnız  Leonardonun  fikir və baxışlarından, mülahizələrindən ibarət deyil. Dəftərdə — müxtəlif çertyojlar, şəkillər, dioqramlar, hətta təbiətdə olanların və baş verənlərin izahını verməyə çalışmışdır. Məsələn: suyun çayda axmasının, Ayın nə üçün gecələr işıq saçmasının və s. səbəbləri və izahını qeyd etmişdir. Dəftərin hər səhifəsinin sonunda alim özünün gündəlik fikirlərini də qeyd etmişdir. Bu dəftərin hər səhifəsinin sonundakı qeydləri oxuyan hər kəs, dahi alimin hər gün nə haqda fikirləşdiyinin şahidi ola bilər.


Ardı →

Ən qədim bayraq- Danneborq

İndiki dövlət bayraqlarından ən qədimi Danimarkanın bayrağı olan – Dannebroqdur. Danimarkalılar öz bayraqlarını belə adlandırırlar.

Əfsanəyə görə, bu bayrağın yaranma tarixi XIII əsrin əvvəllərinə təsadüf edir. Bu – al rəngli parça üzərində ağ xaç təsvirli bayraqdır. Yer üzərində öz qədimiliyi ilə ancaq bir bayraq “öyünə” bilər, o da, Danimarka bayrağıdır.


Ardı →

Bilirsinizmi?

1.Qazaxistanda 7 yashindaki bir oglan ushaginin qarninda ekizi tapilib.Qarnindaki shishlik
sebebile xestexanaya getirilen ve tezlikle burada emeliyyat olunan ushagin qarnindan saclari ve dirnaqlari
uzanmish bir varliq cixarilib.

2.Insan uzun muddet 1 boyrek ve agciyerle,medesiz,dalaqsiz yashaya biler,amma qaraciyersiz 1 deqiqe
bele yashaya bilmez.

3.Sevdiyimiz zamaz beynimiz "«phenylethylamine» duzeldir.Bu urek atishimizi tezleshdirir ve ozumuzu
xoshbext hiss etmeyimize sebeb olur.Bu kimyevi madde shokoladda da vardir.

4.Avtomobil sayi insan sayindan 3 qat daha tez artir.
Ardı →

Sirləri ifşa edənlər

paparassi  Əslində onlar 50-ci illərin sonlarında meydana çıxıblar. Şirin, xəyali həyatın episentrində — italyan kino ulduzları və digər vacib personaların yaşadığı Roma şəhərində. Foto kameralar varlıları və məşhurları bir dəqiqə belə obyektivin diqqətindən kənara qoymayaraq daimi gərginlikdə saxlayırdılar. Onlar Lambaretta və Vespa markalı motorollerlərində gəzirdilər. Misir kralı Fərruxu əsəb sarsıntısı keçirməyə, Anita Ekberqi oxla «atəş açmağa» məcbur etmişdilər. Riçapd Barton onları ölümlə hədələmişdi. Cekki Kennedi onları görəndə qorxurdu. Qalmaqalçı fotoqraflar üçün adı Federiko Fellini tapıb. Fellini onlardan birini «Şirin həyat» filminin personajına çevirərək Paparasso adını vermişdi. 
   
   Dahi rejissor «Şirin həyat» filmini məşhur jurnalist Ennio Flayanonun ssenarisi əsasında çəkib. Qəhrəmanını da uşaqlıq dostunun şərəfinə belə adlandırıb. Amma «paparassi» sözünün necə yaranmasına dair başqa bir versiya da mövcuddur — Guya Fellini bu adı XIX əsrdə yaşamış yazıçı Corc Qissinqin əsərindən götürüb. (Onun qəhrəmanı Kariolano Paparasso mehmanxana sahibi idi).
Ardı →

Bluetooth

Bluetooth“Bluetooth”  sözünün hərfi mənası — mavi diş deməkdir. Bəs bunun telefon və kompüterə nə aidiyyatı var?

Bu ad 930-986-cı illərdə yaşamış Danimarka kralının adına söykənmişdir.

  Kral Harald Bluetooth skandinav ölkələrini birləşdirmək uğrunda çalışırdı. 958-ci ildə taxta çıxan Herald 976-cı ildə vuruşaraq Norveçı öz tərkibinə qatır. Bununla Herald Bluetooth iki dövlətin kralı olur, Norveç və Danimarka. Heraldın daxili, xarici və birləşdirmə siyasəti dünyada məşhurdur.

  «Bluetooth» ləqəbinin yaranmasına iki səbəb var. Birincisi — kralın dişləri doğurdan da patoloji rəngdə idi, yəni mavi rəngdə. İkincisi — bu adı ona vikinglər qarabuğdayı və tünd saçlı olduğuna görə vermişlər.

Vikinglərin dilində kralın ləqəbidir. Lakin  o tarixdə dişinin rəngiylə yox, başqa xüsusiyyəti ilə iz qoyub.


Ardı →

Göz yaşı

Sevincli anlarımızda, kədərli zamanlarda göz yaşlarımızı tuta bilmirik. Səbəbləri çox dəyişik olsa da bütün bu kimi hadisələr qarşısında gözlərdən axan damlalar ruhi bir boşalma təmin edir.

İnsan ağladıqca açılır, özünü bir az daha gümrah hiss edir. Gözlərimizə davamlı gözyaşı ifraz olunur. Bu göz qırpmamız gözlərimizi qoruyur və davamlı nəmli qalmasını təmin edir.  Gözümüzdə mükəmməl bir göz yaşı daşıma və boşaltma sistemi vardır.

Təxmini hər 6 saniyədən bir göz qırpılması əməliyyatı təkrarlanır. Bu 60 il yaşayan bir insanın bütün ömrü boyunca 250 milyondan çox göz qırpması mənasına gəlir.

Göz qapaqlarının gözə zərər vermədən açılıb bağlana bilməsi də göz yaşının yaratdığı sürüşkənlik sayəsində reallaşır. Göz yaşının 98,2 %-i  sudur. Geri qalan qisimdə duzlar və digər maddələr toplanır.


Ardı →

Tarixin ən qəribə dueli

ən qəribə duel1808-ci ildə Fransada açıq səmada qəribə duel baş verdi.

Müsyö Qranpre və müsyö Pike arasında hava şarlarında duel oldu.
Duelə səbəb hər ikisinin aşiq olduğu opera müğənnisi Madmuazel Tirevi idi.

Küləkli may ayında müsyö Qranpre və müsyö Pike yerdən 990 metr hündürlüyə qalxdılar.

Silahlı atışma zamanı güllələrdən biri hava şarına dəyir. Həmin dəqiqə şar sürətli aşağı enərək içindəkini Paris evlərinin üzərində atır. Evdəki şəxs və Pike ağır travma alır.

 Tarixdə Madmuazel Tirevi ilə qalibin münasibətlərinə dair heç bir məlumat yoxdur. Amma bu duel tarixdə ən qəribə duel kimi qalmışdır.

Mənbə: azens.az
Müəllif: Jalə Orucova, http://azens.az  elektron ensiklopediyasının yaradıcısı və layihə rəhbəri


Davamı →

Yelpiyin tarixcəsi

yelpikYelpik qədim tarixə malik bir əşyadır. Onun yaranması ilə bağlı müxtəlif rəvayətlər mövcuddur. Onlardan biri  imperatriça Von Vanla bağlıdır.

  3 min il bundan əvvəl qızmar,isti və bürkülü yay günlərinin birində imperatriça sarayın bağında istirahət edirdi. Hava dəhşət bürkü idi, külək belə əsmirdi. İmperatriça yalnız bağdakı fəvvarədən çıxan sərin su ilə rahatlıq tapır və əlindəki böyük yaşıl yarpaqla özünü sərinlədirdi. Onun üzündə xəfif bir təbəssüm var idi, öz ideyasından olduqca məmnun görünürdü. Bu kiçik, lakin eyni zamanda dahiyanə ideya sonradan qədim adətlər tarixində uzun bir yol keçir. Çin rəvayətinə görə, yelpiyin tarixi belə başladı.


Ardı →

Lalə dövrü

Lalə Dövrü — 1718-ci ildə imzalanan Pasarofça Müqaviləsi ilə başlayan və 1730-ci ildə çıxan Xəlil üsyanı nəticəsində Padşah III Əhməd'in taxtdan endirilməsiylə sona çatan dövrə verilən addır.

Türkiyə Tarixində 1718-1730 illəri arasındakı dövrə Dövlət adamları daxil, istanbulluların baxçalarında lalə yetişdirib zövq almalarından dolayı ve tarixçilər tərəfindən bu illərə " Lalə dövrü " deyilmişdir. Elə məhz bu dovrdə lalə çiçəyi dünyaya yayılır ve çiçəyin soğani 500 qızıla satılırdı. Bu dönəmin padşahı III Əhməd (III Ahmet) və Ibrahim Paşadır. Sultan III Əhməd, Topkapı Sarayı ilə Yeni Câmi'də kitabxana, Ayasofya'da Sultan Üçüncü Əhməd Çeşməsi ve İstanbulun su ehtiyacını qarşılamaq məqsədiylə də Dəryayi Sim adlı bir su bəndi inşa etdirmiştir. İllərlə sürən hərblər və üsyanlardan bezmiş olan əhali, andlaşmalardan sonra qorxu və təhlükələrdən uzaq bir həyat sürməyə başladı.


Ardı →