Smoq nədir?

Smoq — havanın Yer səthinə yaxın hissəsinin tüstü və his qarışığı olan qatı duman ilə çirklənməsidir. İngliscə smoke-tüstü, foq-duman deməkdir. Bu iki sözün birləşməsindən yaranıb.

Smoqun əmələ gəlmə səbəbləri
İri şəhərlərdə və sənaye rayonlarında kimya, metallurgiya müəssisələrindən, avtomobillərdən smoq sakit havada və ya az küləkli vəziyyətdə yaşayış məntəqələrində uzun müddət qala bilir. Smoq çox vaxt tüstü ilə duman qarışığından yaranır. Bu halda su buxarının kondesasiyası tüstünün havada asılı vəziyyətdə olan bərk hissəcikləri ətrafında gedir, havada istehsalın qaz halında olan qarışıqları da iştirak edir. Buna London tipli smoq deyilir.
Davamı →

Coğrafi adlar nеcә yaranmışdır?

Dünya хәritәsinә baхarkәn yәqin ki, coğrafi adların әmәlә gәlmәsi ilә maraqlanmısınız.
Coğrafi adlar qәdim dövrdә, orta әsrlәrdә әmələ gәlmiş vә һazırda da әmәlә gәlir. Coğrafi adların yaranması tәsadüfi һadisә dеyildir, onlar cәmiyyәtin inkişafı vә Yеr kürәsi һaqqında insanların təsәvvürlәrinin gеnişlәnmәsi ilә әlaqәdar olaraq tәdricən mеydana gәlmişdir. Coğrafi adlar yaranan zaman müəyyәn mәnanı ifadә еtmişlәr, lakin sonralar bәzi coğrafi adların mәnası tariхdә unudulmuş vә tәһrif еdilmişdir. һazırda bеlә coğrafi adlar qalmaqdadır.
Davamı →

Dünyanın ən uzun çayları

1. Nil Çayı, Afrika – Uzunluğu 6,650 km (4,132 mil). Keçdiyi ölkələr: Tanzaniya, Uqanda, Ruanda, Burundi, Konqo Demokratik Respublikası, Kenya, Efiopiya, Eritreya, Cənubi Sudan, Sudan and Misir Ərəb Respublikası.


Ardı →

mineral ehtiyatlar haqqında

Xammal                  Neçə illik ehtiyati var            Tükənmə ili

1)Dəmir filizi                150                                    2150-ci il

2)Neft                         100                                     2100-cü il

3)Kömür                      600                                    2600-cü il

4)Nikel                        100                                     2060-2070-ci illər

5)Aliminium                  60-70                                 2060-cı il

6)Uran                          40                                      2040-cı il                       


Davamı →

Maraqlıdır

1)Tədqiqatçılar hesablamışlar ki, sutkanın uzunluğu hər 100 ildə 0,0016 saniyə uzanır.

2)Görkəmli holland kartoqrafı H.Merkator müxtılif məzmunlu xəritələri bir yerə yığaraq  ona əfsanəvi Liviya çarı Atlasin adını vermişdir.

3)Hər gün planetdə 44000 dəfə ildırım çaxır. Bunu ən çox Yava adasında yaşayanlar müşahidə edirlər-ilin 223 günü bu adada ildırım və şimşək olur.

4)4000 metr dərinliyə enə bilən uzunluğu cəmi 7,6 metr olan «Elvin» batiskafının köməyi ilə hələ əsrin ikinci onilliyində  okeana qərq olan məşhur «Titanik» gəmisindən məlumatlar əldə edilmişdir.

5)Macarıstanın Balaton gölündə çayların gətirdiyi çöküntülər bu gölün 8000 ildən sonra tamamilə dolmasına səbəb olacaqdır.


Davamı →

Atmosfer təzyiqi və onun ölçülməsi

Yeri əhatə edən qaz təbəqəsinin öz ağırlığı olduğuna görə, yerin hər hansı bir nöqtəsinə təzyiq göstərir. Hava öz-özlüyündə çox (sudan 770 dəfə) yüngüldür. Bir kub metr havanın 1,3 kq ağırlığı vardır. Bir litr hava isə 1,3 qr-dır.  Bu rəqəmləri biz, havanın dəniz səthi səviyyəsində, yəni normal təzyiq 760 mm və 0°-li tempe¬raturda çəkdiyimiz zaman ala bilərik. Eyni şəraitdə quru havanın sıxlığı 1293 q/m3-ə bərabərdir. Havanın sıxlığı çəki üsulu ilə işarə olunur. Hava kütləsinin onun tutduğu həcminə olan nisbətinə onun sıxlığı deyilir. Bitkilərin inkişafıns və heyvan orqanizminə atmosfer təzyiqi bilavasitə təsir etmir, lakin hava təzyiqi, hava kütlə¬ləri təzyiq çox olan yerdən onun az olduğu yerə hərəkət etməsilə əlaqədardır.
Təzyiq yer kürəsində sahənin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü, temperatur şəraiti, rütubətlik və başqa amillərdən asılı olduğu üçün müxtəlif istiqamətdə də¬yişir.
Ardı →

Coğrafiyada ənlər ve ilklər.

Ən böyük ölkə- Rusiya 17.045.400 km2 sahəyə malikdir.

Ən böyük zəlzələ- 1556-cı ildə Çində meydana gələn zəlzələdə təxminən 850.000 adam ölmüşdür.

Ən kiçik ölkə- Vatikan təxminən 27 dönüşdür. Ölkə xəritəsində evlər belə çox diqqətə çarpandır.

İlk dünya xərtəsi- E.ə. 150-ci ildə Ptolemaios tərəfindən çəkilib.

Ardı →

Avstraliya və Indoneziyanın öyrənilməsi

1606-cı ildə Avstraliyanın Torres tərəfindən kəşfi 150 ildən artıq gizli saxlanıldı. Manilanın ingilislər tərəfindən işğal olunması Torresin arxiv materiallarının ələl keçməsinə səbəb oldu. Materiallar araşdırılarkən materikin çoxdan ispanlar tərəfindən aşkar olunmasına baxmayaraq hələ də gizli saxlandığı məlum oldu. Bundan sonra Avstraliya ingilislər tərəfindən sürətlə tədqiq olunmağa başlandı.
1788-ci ildə Port-Ceksondan təlqiqat işləri başlandı. Hazırda Avstraliyanın şimalında adına çay olan Metyu Flinders Corc Bassla birlikdə Botani-Bey körfəzi və Corc çayının tədqiqinə başladılar.


Ardı →

Amerikanın kəşfi

XV əsrin sonunda Amerika kəşf olunmaqla dünya xəritəsində öz əksini tapır. Bu mərhələ Amerikanın əslinldə kimlər tərəfindən aşkar olunmasının mübahisəli dövrüdür. Əslində həllini tapmamış bu məsələ hələ də qaranlıq qalmaqdadır. Amerikanın skandinaviyalılar, ispanlar, portuqallar, irlandlar, italyanlar, yaponlar tərəfindən aşkar olunması haqqında müxtəlif versiyalar vardır. Yaponlar Ekvador sahillərində qədim yapon keramikasının tapılmasına əsaslanaraq materikin kəşfinə iddialıdırlar. Əgər deyilənlər doğru olsa belə, bu kəşflər kiçik əraziləri əhatə etdiyindən və dəqiqləşdirilməmiş məlumatlar olduğundan coğrafiya tarixində materikin kəşf olunması X.Kolumbun adı ilə bağlanılır.
Amerikanın kəşf olunmasının X.Kolumbun adı ilə bağlanması, tədris müəssisələrində ona üstünlük verərək gənclərə aşılanması düzgündürmü? Hər halda, Amerikanın 985-ci ildə normann dənizçisi Byarnı tərəfindən kəşf olunması haqqında dəqiqləşdirilmiş məlumatlar var. Byarnı 985-ci ildə Qrenlandiyaya üzərkən duman və qüvvətli küləklərin təsirindən götürdüyü istiqamətdən kənara çıxaraq, ilk dəfə Nyufaundlend sahillərinə çatır. O, Amerikanın kəşfində hətta Leyf Eriksonu 18 il qabaqlamışdır.
Davamı →