Əfsanəvi futbol hakimi - Tofiq Bəhramov

  • Futbol
Dünya futbol tarixinə “Qızıl fit” almış yeganə laynsman kimi düşən azərbaycanlı futbol hakimi Tofiq Bəhramov 1925-ci il yanvarın 29- da Ağdamda dünyaya göz açıb. 

Tofiq Bəhramov futbolçu karyerasına 1940-cı ildə başlayıb. O, əvvəlcə “Spartak”ın gənclərdən ibarət komandasında çıxış edib, sonra isə “Neftyanik”ə dəvət olunub. Lakin o, ayağından aldığı zədə nəticəsində futbolçu karyerasına erkən son qoyub.

Ancaq futbolun vurğunu olan Tofiq Bəhramov sevimli məşğuliyyətindən ayrılmayıb və hakim kimi bu idman növündə fəaliyyətini davam etdirib. 1951-ci ildən SSRİ çempionatının oyunlarına təyinat alan azərbaycanlı hakim, 1964-cü ildən isə beynəlxalq oyunları idarə etmək hüququ qazanıb.
Davamı →

Andrea Pirlo

Andrea PirloAndrea Pirlo 1979-cu ildə, mayın 19-da Lombardiya əyalətindəki Kokşetau şəhərində anadan olub. Boyu 177 sm, çəkisi 68 kq-dı. 39 yaşlı futbolçu standart vəziyyətlərin mahir ifaçısı, uzaq məsafədən endirdiyi möhtəşəm zərbələr, uzun məsafələrdən verdiyi dəqiq ötürmələri ilə tanınır. Karyerası ərzində demək olar ki, mümkün olan bütün titulları qazanan Pirlo “Maestro”, “Arxitektor”, kimi ləqəbələrə layiq görülüb.

Klub
Pirlo peşəkar futbolçu karyerasına 1994-cü ildə “Breşiya”da başlayıb. “A” seriyasında da elə bu klubun heyətində debüt edib. 16 yaşından etibarən İtaliya çempionatında görünən gələcəyin ulduzu 4 mövsüm ərzində “Breşiya”nın heyətində 47 oyuna çıxıb və 6 qol vurub. Buradakı inamlı çıxışı sayəsində Pirlo qısa zamanda ölkənin nəhəng klublarının diqqətini çəkməyi bacarıb və 1998-ci ildə “İnter”ə transfer olunub.
Davamı →

Falkaonun süqutu

 

Dünya futboluna ulduz futbolçu istehsal edən “Porto” deyəsən bu futbolçuların bəzilərinə pul üçün yox, karyera oynamaları üçün dərs verməyib. Düzdür, Portuqaliya klubundan çıxan oyunçuların demək olar ki, hamısı “Porto”da Avrokubok qazanmaqla məhşurlaşıb. Amma elələri də var ki, böyük əziyyət çəkərək, yüksək ustalıq qabiliyyəti göstərərək, öz formalarının haqlarını veriblər.

Məsələn, kolumbiyalı Radamel Falkao. Braziliyalı Halkla birlikdə hücumda möhtəşəm tandem təşkil edən kolumbiyalı 2011-ci ildə 40 milyon avro qarşılığında İspaniyanın “Atletiko” klubuna keçdi. Klubla Avroliqa və UEFA Superkubokunu qazanan qoleador bir anda Avropanın bütün top-klublarının hədəfinə çevrildi. İngiltərədən “Arsenal”, “Çelsi”, “Liverpul”, “Mançester Siti”, “Mançester Yuneyted”, Almaniyadan “Bavariya”, İtaliyadan “Yuventus”, Fransadan PSJ, İspaniyadan “Real”, “Barselona” və s. Bu klublar, sözsüz, Avropada at oynadan VIP klublardır. Düşünmək olardı ki, ilk mövsümündəcə 24 qol vuran hücumçu bu klublarından birinə transfer olunacaq və “Atletiko” bu transferdən milyonlarca avronu xəzinəsinə qoyacaq.

Vəziyyət isə yaxşı idi. Falkao 2 il dalbadal Avroliqada qalib olmaqla özünəməxsus rekord müəyyənləşdirmişdi. “Atletiko”nun heyətində qələbədən qələbəyə qaçan qoleador tez bir zamanda bütün klub azarkeşlərinin qəlbində taxt qurmuşdu. 2012-ci ildə ÇL qalibi “Çelsi” ilə Superkubok matçında (4:1) het-trik edən futbolçu dünya futbolunu lərzəyə salmışdı. Həmçinin futbolçu UEFA Superkuboku tarixində het-trik edən ilk futbolçu kimi də tarixə düşdü.

Və… pula satılan o an. 2013-cü ildə Fransanın əslli-köklü klublarından sayılan “Monako” yenidən əsas liqaya vəsiqə qazandı. Klubun sahibi isə milyarder, rusiyalı iş adamı Dmitri Rıbolovlev idi. O iş adamı ki, qızına ad günündə 200 milyon dollarlıq yaxta almışdı.

Kluba milyonluq transfer sərmayəsi yatıran iş adamının ilk bombası məhz haqqında bəhs etdiyim Falkao idi. “Knyazlıq klubu” Falkao üçün ispanlara 60 milyon avro pul ödədi. Klubun rəsmi saytına müsahibə verən rus biznesmen Falkaonun kluba gətirdikləri üçün xoşbəxt olduqlarını və hücumçunun “Monako”da da uğurlu olduğunu qeyd elədi. Həmçinin onu da qeyd edək ki, Falkao 5 illik müqavilədən illik 16 milyon avro qazanacaqdı. Yəni 5 ilə 80 milyon.

İlk mövsümdə çıxdığı 20 oyunda 11 dəfə fərqlənən hücumçu fiaskoya uğradı. Düzdü, Falkao portuqal, ispan futbolundan sonra fransız futboluna öyrəşə bilməzdi. Amma bu ona haqq qazandırmır. Əsl qoleador geyindiyi formanın haqqını verməlidir.

Növbəti sezonda isə Falkao icarə əsasında İngiltərəyə köçdü. “Qırmızı şeytanlar” kolumbiyalını 1 illik icarəyə götürdülər. İngilislər bunun üçün qarşı tərəfə 6 milyon avro ödədilər. Müqavilədə qeyd olunmuşdu ki, ingilislər istəsələr 45 milyona Falkaonun tam satıaalma opsiyonu ilə birdəfəlik heyətinə qata bilərdilər. Amma sən saydığını say, gör Lui Van Qal nə sayır?

Heyətdə Van Persi, Runi kimi ustalar olan klubda Falkaonun işi daha da yüngülləşəcəkdi. Amma karyerasını “Monako”da aldığı və onu DÇ-2014-dən kənar qoyan ciddi zədə ilə öldürən futbolçu İngiltərədə də uğursuz oldu. 15 matç və 4 qol. Müqaviləsi bitər-bitməz Fransaya yollanan futbolçu hal-hazırda “Monako”nun futbolçudur.

Amma hər halda ümidini üzməsin. Bəlkə də onun taleyində “Monako” varmış və bu klubda nəsə edə.


Davamı →

Dünya futbolunun mühüm "come back" yəni geridönüşləri

  • Futbol

Qol futbolun bəzəyidi. Bəzi matçlarda qolsuz bərabərlik (0:0 hesabı — red.) rəqiblərə 1 xal qazandırsa da, azarkeşlərə bir o qədər də xoş təəssürat vermir. Bəzi matçlarda isə bir-birinin ardınca vurulan qollar stadiona gələn azarkeşləri coşdurur və stadionda əsl futbol abu-havası yaranır. Fan-klubların, oyuna tək gələn sadə amma qatı futbol azarkeşi olan insanlar belə qolları gördükcə coşurlar və bu qolları coşğunluqla qeyd edirlər.

Bu dəfə Sizlərə futbol arenalarında qeydə alınan, hələ də azarkeşlərin yaddaşlarından silinməyən «come back» yəni məğlub ola-ola sonradan qollar vuraraq matçın nəticəsini dəyişəcək oyunlardan məlumat verəcəm. 


Ardı →

Bakteriyalar

Bakteriyalar 

Yunanca «kiçik çubuq» mənasını verən bakteriya (bacterium) sözü 19-cu əsrdə elm lüğətinə girdi. Bakteriyaların uzunu 2-10, eni isə 1-2 mikron olur. Yəni 10 min bakteriyanı yan-yana düzə bilsəniz, təxminən 2,5 santimetr olar. Rəngsiz olduqlarından

mikroskopla görmək asan deyil. Xüsusi boyalar qatılaraq rəngləndirildikdən sonra bakteriyaları izləmək mümkün ola bilər.

Bakteriyalar yayılmaq üçün kifayət qədər qida və mühit tapa bilirlər. Hava ilə ətrafa yayılan bakteriyalar əlverişli mühit tapdıqları zaman təkrar çoxalmağa başlayırlar.

 


Ardı →

Ən qədim futbol növü – Tsu-cu

Futbolun vətəninin İngiltərə olduğunu düşünənlər çoxdur yəqin ki. Amma sən demə, müasir futbola çox oxşayan oyun nə az-nə çox 2000 il əvvəl Çində mövcud imiş.  Adı da tsu-cu imiş.

Bu oyun içinə quş tükü doldurulmuş dəri topla oynanırdı. Topa yalnız əllə toxunmaq olmazdı, ayaqla, başla, sinəylə, bir sözlə əldən başqa bütün bədən üzvləri ilə toxunmaq, vurmaq mümkün idi.

Müasir terminlə desək, daha çox qol vuran qalib olurdu. Qapılar dirəklərdən və tordan düzəldilən müasir futbol qapılarına çox oxşayırdı. Fərq onda idi ki,torunortasında diametri təxminən 30 santimetr olan deşik olurdu və topu məhz həmin deşikdən keçirmək lazım idi.

Komandalarda 2-dən 16-ya qədər oyunçu ola bilərdi. Tsu-cunun bir neçə variantı vardı. Bir varinatda rəqib komandalar topu qovub rəqibin torundan keçirməli idilər. Bəzən komandaların hər birinin yan-yana bir neçə qapısı olurdu. Bəzən isə komandalar kontaktda olmurdu. Qapı ortada quraşdırılırdı və hər bir komanda onu meydanın özünə aid hissəsindən vurub tordan keçirməyə çalışırdı.


Ardı →

Kişilərin futbol sevgisi

Görəsən, niyə xüsusilə kişilərin həyatında futbol matçlarını seyr etmək, bir futbol komandasının tərəfdarı olmaq bu qədər əhəmiyyətlidir? Niyə kişilər futbolu fanatik olma dərəcəsində bu qədər çox sevib təqib etməyə çalışır, hətta bütün plan və proqramlarını matç saatlarına görə qururlar?

Azarkeşlik etdikləri komandanın qazanmalarından çox xoşbəxt olub, itirdiklərində depressiyaya girəcək qədər özlərini pis hiss edirlər?

Bu və digər sualların cavablarını idmansevərlərlə bərabər psixoloqlar illərdən bəri araşdırmaqdadır. Araşdırmalara görə xüsusilə kişilərin matç seyr etməsinin ən əhəmiyyətli səbəblərindən biri fikirlərini dağıtmasıdır. Futbol gərgin iş rejimindən, gündəlik həyatın gətirdiyi məsuliyyətlərdən qurtuluş vasitəsidir.

Eyni zamanda, kişi matçı seyr edərkən özünü komandanın, ya da bir oyunçunun yerinə qoyur. Yəni, özünü onunla eyniləşdirir. Azrkeşlik etdiyi oyunçunun, yaxud komandanın müvəffəqiyyətini öz uğuru kimi qəbul edir. Oyun bitdiyində əgər komandası qazanıbsa, hesabı soruşduğumuzda şəxsin “bacardıq” deməsini yəqin çoxları eşidib. Əslində “bacardıq” kişilərin özlərini komandaları ilə nə qədər eyniləşdirdiklərinin ən güclü dəlilidir.
Ardı →

Məşhur müsəlman futbolçular

Futbola həvəslə baxırsız, amma futbolçular arasında hansının müsəlman olduğunu bilmirsiz.
İndidən qeyd edək ki, müsəlman futbolçuların sayı heç də az deyil və artmaqdadır.

1. Zinəddin Zidan
Fransanın əlcəzairli futbolçusu. Valideynləri İsmayıl və Malikə 1953-cü ildə Əlcəzairin Kabiliyə bölgəsindən Fransanın paytaxtı Parisə miqrasiya edib. Atası burada iş tapa bilmədiyi üçün Marselə köçüblər.
Ardı →

Futbol üzrə Dünya Çempionatı haqqında maraqlı faktlar

Futbol üzrə dünya çempionatının rəsmi adı belədir: FİFA-nın Dünya Kuboku. Futbol uzrə dünya çempionatı cəmi 20 dəfə keçirilmişdi.

Futbol üzrə ilk dünya çempionatı 1930-cü ildə Uruqvayda (Cənubi Amerika) keçirilmişdir, elə ilk dünya çempionu da Uruqvay (1930-cu il) olmuşdur.

II Dünya Müharibəsi dövründə və neçə illər sonra (1939-1349) futbol üzrə dünya çempionatının keçirilməsi dayandırılmışdır.

Braziliyalı furbolçu Pele (Edson Arantes du Nasimentu) dünya futbolunun kralı hesab edilir. Pele futbol üzrə keçirilən dünya çempionatında rəqib qapılarına 12 top keçirmişdir. Pele — 3 dəfə dünya çempionu olmuş yeganə futbolçudur.

Braziliya yeganə ölkədir ki, fütbol üzrə keçirilən dünya çempionatlarının hamısında iştirak etmişdir.

Futbol üzrə keçirilən DÇ-larında çempion olmuş ölkələr: Braziliya-5 dəfə, İtaliya-4 dəfə, Almaniya-3 dəfə, Uruqvay-2 dəfə, Argentina-2 dəfə, Fransa-1 dəfə, İngiltərə-1 dəfə, İspaniya-1 dəfə...

Futbol üzrə dünya çempionu olanlara 1930-1970-ci illərdə Jül Rime Kuboku verilirdi.

1970-ci ildə Meksikada keçirilən fütbol üzrə dünya çempionatının finalında qarşılaşan Braziliya və İtaliya yığmalarının hər ikisi 2 dəfə dünya çempionu olduğundan 3 dəfə çempion olana kubokun həmişəlik verilməsi qərara alınmışdır. Bu kuboka Braziliya yığması həmişəlik sahib olmuşdur.
Ardı →

"Neftçi"nin yaranması

  • Futbol

1936-37-ci illər müxtəlif sənaye təşkilatlarının nəzdində idman, futbol komandalarının yaranması ilə əlamətdar oldu. Bakıda futbol komandası olmayan zavod, fabrik tapmaq çətin idi.

Belə bir vaxtda ölkədə xüsusi çəkiyə malik olan neft sənayesini yalnız ayrı-ayrı idarələrin komandaları təmsil edirdilər. Buna görə SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyi Neftçilərin Həmkarlar İttifaqının nəzdində könüllü idman cəmiyyəti və futbol komandası yaratmaq haqda qərar çıxardı. Neft Sənayesi Nazirliyi Moskvada yerləşdiyindən bütün sənədləşmə işləri rusca aparılmış və buna görə də cəmiyyətin adı rusca «Neftyanik» adlandı. Beləcə, «Neftyanik» Könüllü İdman Cəmiyyətini Bakıda ayrı-ayrılıqda fəaliyyət göstərən neftçıxarma idarələrinin əsasında yaratmaq qərara alındı. Bu iki səbəblə bağlıydı. Birincisi, SSRİ-də ilk dəfə olaraq Neftçilərin Həmkarlar İttifaqı 1906-cı ildə Bakıda yaranmışdı.
Ardı →