Рейтинг
+120.86

Azərbaycan

84 üzv, 187 topik

Azərbaycan kəlağayısı

Azərbaycanda istehsalı qədimdən məlum olan kəlağayı ipək sapdan toxunmuş dördkünc formalı qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş baş örtüyüdür. Azərbaycanın qərb zonasında buna “çarqat” da deyilir. Təbriz, Gəncə, Şamaxı, Şəki, Naxçıvan şəhərlərində, İsmayıllı rayonunun Basqal qəsəbəsində yüksəkkeyfiyyətli kəlağayılar hazırlanırdı.

Kəlağayının haşiyəsi, bəzən isə xonçası (ortası) basmanaxış üsulu ilə həndəsi və nəbati naxışlarla bəzədilirdi. Bu və ya digər şərbaflıq mərkəzinin kəlağayıları ornamentlərinə görə bir-birindən seçilirdi.

Yaşlı və qoca qadınlar kəlağayını çalma, yaxud dingə bağlayır, cavan qadınlar və qızlar isə örpək kimi istifadə edirdilər. Qadınlar yas mərasimində qara, toy mərasimində isə əlvan naxışlı kəlağayılar örtərdilər. Bu ənənə bu gün də davam edir.
Davamı →

Azərbaycan uşaq mətbuatı

Azərbaycan mətbuatının ən böyük qollarından biri də uşaq mətbuatıdır. Bu sahənin yaranmasında N.Nərimanov, C.Məmmədquluzadə, M.Ə.Sabir, A.Şaiq, Ü.Hacıbəyov, S.S.Axundov, R.B.Əfəndiyev, A.Səhhət, M.Mahmudbəyov kimi müəllim və yazıçıların unudulmaz xidmətləri olmuşdur. Onlar bədii yaradıcılıqla yanaşı müəllimlik edir, dərslik, dərs vəsaitləri və proqramlar hazırlayır, dövri mətbuatda fəal çıxış edirdilər. Ziyalıları düşündürən vacib məsələlərdən biri də yeni üsullu məktəb, yeni tələblər səviyyəsində uşaq əsərlərinin yaradılması idi. Yeni üsullu məktəblərdə tədris olunan ədəbiyyat dərsliklərində uşaqların səviyyəsinə, zövqünə uyğun şeir və hekayələr, tarixi hadisələrə dair bədii oçerklər geniş yer tuturdu.

Ətrafına demokratik və maarifpərvər yazıçıları toplayan, qabaqcıl meylləri və realist ideyaları təbliğ edən nəşrlərlə (“Molla Nəsrəddin”, “Zənbur”, “Babayiəmir”, “Məzəli” və s.) bərabər ilk uşaq jurnalları – ”Dəbistan” (1906-1908), “Rəhbər” (1906-1907), “Məktəb” də (1911-1920) uşaq mətbuatının inkişafına geniş yol açdı.

Davamı →

Azərbaycan xalq rəqsləri

Rəqs musiqisi Azərbaycan milli folklorunda xüsusi yer tutur. Azərbaycan xalq rəqslərinin çox qədim tarixi var. Qobustan qayaüstü rəsmlərində əksini tapmış rəqs səhnələri bunun əyani sübutudur.

Ritminə görə Azərbaycan rəqsləri 3 qrupa bölünür: ağır, aram – “Mirzəyi”, “Turacı”, “Uzundərə”; yüngül şən – “Tərəkəmə”, “Ceyranı”, “Brilyant (rəqs); şıdırğı “Qaytağı”, “Qazağı”, “Xançobanı”. Bəzi rəqslərin adı isə hərəkətlərlə bağlıdır: “Süzmə”, “Kəsmə”, “Atlanma”, “Çolağı”.

Qadın və kişi rəqsləri bir-birindən fərqlənir. Qadın rəqslərində uzun yubka ayaqların süzgün hərəkətini müəyyənləşdirir, rəqqasələrin bütün diqqəti əl və bədənin yuxarı hissəsinin (çiyinlər, baş, üzün mimikası və s.) hərəkətinə yönəlir. Kişi rəqsinin əsas əlaməti isə ayaqların hərəkətidir.
Davamı →

Heykəltəraş Cəlal Qaryağdı

Sabirin heykəli… Nərimanovun heykəli… Bakıda bu heykəlləri görməyən, bu heykəllərin qarşısında dayanıb onlara tamaşa etməyən tək-tək adam olar. Görürük, tamaşa edirik, amma çox vaxt onları yaradanın kim olduğunun fərqinə varmırıq. İndi sizdən soruşmaq istərdik: bilirsiniz Sabirin, Nərimanovun Bakıdakı məşhur heykəllərinin müəllifi kimdir? Cəlal Qaryağdı. Bəs onun haqqında daha nə bilirsiniz? Bilmirsinizsə, bu qısa qeydlərə nəzər salın.

Cəlal mədəniyyətimizin beşiyi olan Şuşada dünyaya gəlib. Azərbaycan Rəssamlıq Texnikumunda, Tbilisi Rəssamlıq Akademiyasında təhsil alıb. Milli təsviri sənətimizin inkişafındakı xidmətlərinə görə Xalq rəssamı adına layiq görülüb.
Davamı →

Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrı

Kukla teatrı qədim teatrlardan biri olmaqla yanaşı, həmçinin ən beynəlmiləl və demokratik incəsənət növüdür. Kukla canlı deyil, lakin aktyor onu əlinə alanda canlanır. İnsan maska taxanda artıq o özü deyil, bir başqasıdır. Anlaşılmazlığı dərk etmək, cansızı canlandırmaq insanı bütün varlığı boyunca düşündürən məsələdir. Bu deyilənlər kukla vasitəsilə reallaşdırılır.

Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrının tarixi 1931-ci ilin iyunundan başlanır. Bakıda açılan ilk Kukla teatrına gənc aktyor Mollaağa Bəbirli rəhbərlik edirdi. Direktor, baş rejissor və bədii rəhbər kimi üç vəzifənin öhdəsindən layiqincə gələn Bəbirli, həmçinin kuklalar da düzəldirdi. Teatrın tamaşaları yer olmadığına görə çox vaxt onun mənzilində qurulurdu. Mütəmadi olaraq, Kukla teatrı gah Gənc Tamaşaçılar Teatrının, gah da Filarmoniyanın öhdəsinə verilmişdir.
Davamı →

Cəlal Qaryağdı və Azərbaycan heykəltəraşlığı

Azərbaycan heykəltəraşlıq məktəbinin banilərindən biri, görkəmli sənətkar Cəlal Qaryağdı 1915-ci il iyulun 15-də Şuşada anadan olub. Şuşanın məşhur Qaryağdılar nəslinin nümayəndəsi, böyük xanəndə Cabbar Qaryağdıoğlunun qardaşı oğludur. Erkən yaşlarında ata-anasını itirib, onu xalası ilə nənəsi böyüdüb.

1927-ci ildə Cəlal Bakıya gəlib. Burada Rəssamlıq Məktəbinə qəbul olunur. Sonra təhsilini Tbilisi Rəssamlıq Akademiyasında (1932-1935) davam etdirir, lakin maddi imkansızlıq ucbatından təhsilini yarımçıq qoyaraq Bakıya qayıdır.

30-cu illərdə qəzetlərdə rəssam, həm də Rəssamlıq Məktəbində müəllim olaraq çalışır. 40-cı illərdə heykəltəraşlıq əsərlərini yaratmağa başlayır.
Davamı →

Naxçıvan qadınlarının milli geyimləri

Naxçıvanın qədim qadın geyimlərində adətən innabı, yaşıl, gümüşü rənglərə üstünlük verilirdi. Geyim dəstindəki rənglər ən kiçik detallara qədər dəqiqliklə və uyğun çalarlarla seçilirdi. Geyim dəstinin ayrı-ayrı elementləri güllü parçadan tikilsə də, mütləq tox və sakit rənglər seçilirdi.

Zərif bəzəklər, zəncirələr və şah-pəsəndələrlə bəzəmək, muncuqlu tikmə, burma metallarla tikmələr və ümumiyyətlə, bütün tikmə texnikalarından istifadə etməklə hazırlanan geyimlər nə qədər zəngin və gözəl görünsə də, bütövlükdə geyim dəstləri öz ciddiliyi və ağırlığı ilə ətraf mühitlə geyimi daşıyan arasında bir sərhədə çevrilirdi.

Tumanın ətəyi xüsusi zövqlə bəzədilirdi. Əsas forma gümüş və muncuqlu tikmədən istifadə edilirdi. Arxalığın və ya küləcənin də bütün tikiş xətləri boyunca zərif bəzək tikilirdi. Bu məqsədlə əsasən zəncirbəndlərdən istifadə edilirdi. 
Davamı →

Təbriz xalçaçılıq məktəbi

Azərbaycanın qədim xalçaçılıq məktəblərindən biri Təbriz xalçaçılıq məktəbidir. Təbriz məktəbi İranın şimal-qərbində yerləşən Təbriz, Ərdəbil, Marağa, Mərənd, Maku, Xoy, Urmiya, Zəncan, Qərəçə,Heris, Sərab, Əhmədabad, Miriş, Əhər, Salmas, Çörəvan, Sennə, Qaradağ və başqa xalça məntəqələrini əhatə edir.

Təbriz xalçaçılıq məktəbi müxtəlif dövrlərdə İran xalça sənətinin təşəkkülünə ciddi təsir göstərmişdir. XVI əsrdə özünün ən yüksək çiçəklənmə dövrünü yaşamış Təbriz klassik miniatür məktəbi Təbriz xalça sənətinə və bütün Şərq xalça sənətinin inkişafına böyük təsir göstərmişdir. Məhz ona görə də bu dövr Təbriz xalça sənətinin və ümumiyyətlə, Şərq xalça sənətinin “qızıl dövrü” adlanır.
Davamı →

Naxçıvan xalçaçılıq məktəbi

Qədim zamanlardan Azərbaycanın əsas incəsənət, ticarət və mədəniyyət mərkəzlərindən biri hesab olunan Naxçıvan burada hazırlanan dekorativ-tətbiqi sənət nümunələri ilə tanınmışdır. Xalçaçılıq bu regionun aparıcı istehsal sahələrindən biri idi.

Naxçıvan, Şahbuz, Ordubad və Culfa yun və ipəkdən hazırlanan xovlu və xovsuz xalçaların toxunduğu mərkəz hesab olunurdu. Burada, Qarabağda olduğu kimi, “dəst-xəli-gəbə” adlanan xalçalar və ölçüsü 2 kv. metrdən 20-30 kv. metrədək olan xalılar toxunurdu.
Davamı →

Qarabağ xalçaçılıq məktəbi

Qarabağ xalçaçılıq məktəbi Azərbaycanın cənub-qərbində yerləşən iki regionu – dağlıq və aran zonalarını əhatə edir. Yazılı mənbələrdə Qarabağın adı ərəb tarixçiləri Əl-Müqəddəsi, Məsudi və b. tərəfindən X əsrdən etibarən yun və pambıq emal edən iri sənətkarlıq mərkəzi kimi çəkilir.

Holland rəssamı Hans Memlinq (XV) “Məryəmkörpəsi ilə” əsərində Qarabağ məktəbinə məxsus olan “Muğan” xalçasını təsvir etmişdir.

Davamı →