Рейтинг
+50.73

Ədəbiyyat

78 üzv, 552 topik

İsmayıl Şıxlının 20 Yanvar qətliamından sonrakı çıxışı

İsmayıl Şıxlının qətliamdan bir neçə gün sonra 24 yanvar 1990-cı il tarixində Azərbaycan Kommunist partiyası Mərkəzi Komitəsinin plenumundakı çıxışının tam mətnini təqdim edirik. Çıxışı zamanı İsmayıl Şıxlı 20 Yanvar faciəsini qətli şkəildə pisləyir və bu hadisənin təşkilatçılarını sərt şəkildə tənqid edir.
(İsmayıl Şıxlının 1990-cı il yanvar ayının 24-də Azərbaycan KP MK-nın plenumundakı çıxışı)

Davamı →

Puşkinin qızının həyatı və ölümü

«Anasının nadir gözəlliyi ilə atasının ekzotizmi onda birləşmişdi, amma bu cür üz cizgiləri bəlkə də bir qadın üçün kobud hesab oluna bilərdi” – qızlıq soyadı Puşkina olan Mariya Aleksandrovna Qartunqun müasiri yazırdı.
Lev Tolstoy „Anna Karenina” romanının qəhrəmanı olan Annanın xarici görünüşünü yaradarkən məhz Mariya Qartunqun qeyri-düzgün üz cizgilərindən yararlanmışdır. Mariya Aleksandrovna yazıçı ilə Tulada, bir qonaqlıqda tanış olmuşdu. Deyilənə görə Puşkinin qızı qrafın diqqətini ilk baxışdan cəlb etmişdi. Onun “bu qadının kim olduğu” sualına cavab verildikdə isə Lev Nikolayeviç ucadan demişdir: „Hə. Onun saçlarının qıvrım olmasının əsas səbəbi məlum oldu“.

Davamı →

Akademik Həmid Araslı və Azərbaycan Nizamişünaslığı

Azər­bay­ca­nın gör­kəm­li ali­mi, klas­sik ədə­biy­ya­tı­mı­zın yo­rul­maz təd­qi­qat­çı­sı və na­şi­ri aka­de­mik Hə­mid Aras­lı­nın əvəz­siz xid­mət­lə­rin­dən bi­ri də onun XX əsr Azər­bay­can ni­za­mi­şü­nas­lı­ğı­nın in­ki­şa­fı­na ver­di­yi qiy­mət­li el­mi töh­fə­lər­dir.
Hə­mid Aras­lı­nın ilk gənc­lik döv­rü XX əs­rin 30-cu il­lə­ri­nə, yə­ni Azər­bay­can­da to­ta­li­tar so­vet re­ji­mi­nin ağır ke­çid mər­hə­lə­si­nə tə­sa­düf edir. Mə­lum­dur ki, 30-cu il­lə­rin so­nu­na doğ­ru dəh­şət­li rep­res­si­ya ma­şı­nı bir çox zi­ya­lı­la­rı, ədə­biy­yat xa­dim­lə­ri­ni küt­lə­vi tə­qib və məh­və mə­ruz qoy­du­ğu bir dövr­də, sağ qal­ma­ğa ma­cal ta­pan­lar Azər­bay­can xal­qı­nın mə­də­niy­yət və ədə­biy­ya­tı­nı ya­şat­dı­lar, təd­qiq və təb­liğ edə­rək, gə­lə­cək nə­sil­lə­rə ər­mə­ğan et­di­lər. O ağır 1937-39-cu il­lər­də bö­yük Azər­bay­can şai­ri Ni­za­mi Gən­cə­vi ir­si­nin öy­rə­nil­mə­si və təb­li­ği işi ədə­bi ic­ti­ma­iy­yə­tin qar­şı­sın­da du­ran əsas və­zi­fə­lər­dən bi­ri idi.

Davamı →

Emil Zolya və naturalizm

Yazıçı aid olduğu əsri, cəmiyyəti əsərlərində güzgü kimi əks etdirən insandır. Emil Zolya da yaşadığı cəmiyyətdə baş verən prosesləri, həyatı əsərlərində ən dolğun təsvir edən yazıçılardandır. Sözsüz ki, Zolyanının yaradıcılığından  XIX əsrin elmi kəşfləri, dövrün fəlsəfi cərəyanları təsirsiz ötüşməmişdir. Ogüst Kontun yaratdığı «Pozitivizm» fəlsəfi cərəyanı dövrünün ziyalıları arasında geniş yayılmışdı. Təsadüfü deyil ki, Darvinin «Təkamül» nəzəriyyəsinin yaranması da həmin illərə aiddir. Fransanın ikinci imperiya dövrünü təsvir etdiyi romanları ilə ədəbiyyatda uğur qazanmış yazıçının yaradıcılığı ilə ilk tanışlığım «Yaradıcılıq» romanı ilə olmuşdu.

Davamı →

Silentium

«Silentium» latınca həm susmağı, həm də sükutu bildirir. İngilis dilində «silence» adətən «sükut» və «susma» mənalarında işlədilir və tərcümə olunur.
F.Tütçev məşhur şeirini «Silentium» adlandırmışdı. Varlam Şalamov Kolıma sürgünündə yaşadığı ağrı-acıları, məşəqqətləri «Silentium» şerində (1950) ifadə edirdi. Şeirin ideyası belədir: taleyinə düşmüş acıları, ağrıları susmaqla xatırlamaq olar.

Davamı →

Birlik böyük amildi, qılar elləri məsud

Azər ayı qonub yurda,
Qızıl günəş doğur səhər.
Qurtuluşdan, azadlıqdan
Səba yeli verdi xəbər.

Bu poetik misralarla 1945-ci ildə tanınmış Güney Azərbaycan şairi Həbib Sahir Azərbaycanda Milli Hökumətin qurulmasını salamlayırdı.
1945-ci ilin sentyabrında daha öncələr Xiyabaninin təsis etdiyi Demokrat Fərqəsi Azərbaycanın tanınmış demokratlardan bir qrupu ADF-ni bərpa etdilər. Başda Seyid Cəfər Pişəvəri olmaqla ADF-nin yaradılması haqqında bəyanat verildi.

Davamı →

Əli və Nino gizlinləri

Professor Bədirxan Əhmədlinin "Ədəbiyyat qəzeti«nin 28 noyabr 2020-ci il tarixli „Orxan Arasın Əsəd bəy — Qurban Səid gerçəklikləri“ məqaləsini dərin təəccüb hissilə oxudum. O səbəbdən ki, hörmətli professor bəhs etdiyi tədqiqatda müəllifin „faktların köməyi, təhlili və təkzibedilməz arqumentlərlə“ çıxış etməsindən bəhs edir, ancaq bu „təkzibedilməz faktların“ nədənliyi üzərinə gələndə ümumi, uzun illərdən bəri ədəbi cameyə tanış olan fikirlər üzərində dayanır.

Davamı →

Yaddaşımızla yaşadıqlarımız arasında

Dönüb öz keçmişimizə baxmağa, on illər boyu bizi məğlubiyyətlə barışmağa qoymayan mənəvi dayaqları və dəyərləri görməyə, onları qoruyub saxlamağa həmişə ehtiyacımız var və bundan sonra da olacaq. Bu gün fəxrlə deyə bilərik ki, Qarabağın azadlığı uğrunda Vətən Müharibəsində bizi qələbəyə qovuşduran ən güclü amillərdən biri tükənməz enerji mənbəyi olan yaddaşımız oldu. Yaddaşdan gələn dəyərləri qiymətləndirmək baxımından Zemfira Məhərrəmlinin Qarabağ müharibəsində nəsillərə nümunə olacaq rəşadətlər göstərmiş qəhrəman qadınlara həsr etdiyi hekayələr müstəsna tərbiyəvi əhəmiyyət daşıyır.

Davamı →

Tənqidçi Şəxsiyyəti Qulu Xəlilov

Sənətdə, ədəbiyyatda, elm sahəsində istedadlar çoxdur. Allah Azərbaycandan maddi sərvətləri əsirgəmədiyi kimi, mənəvi sərvətlərin əsası olan istedad payını da əsirgəməmişdir. Ancaq istedadın çoxluğu bir xalqın böyüklüyü üçün müəyyən meyar olsa da, həlledici meyar sayıla bilməz. Bu istedad şəxsiyyət formulu ilə birləşəndə böyüklüyün meyarına çevrilir. Görkəmli tənqidçi, ədəbiyyatşünas, professor Qulu Xəlilov sözün əsl mənasında şəxsiyyət idi. Təbii ki, onun bir şəxsiyyət kimi formalaşması birdən-birə baş verməmişdir. İlk növbədə, onun xalqsevərliyi, öz xalqının tarixdə yetirdiyi görkəmli şəxsiyyətlərə, Azərbaycan ədəbiyyatına, onun əsrlər boyu yetirdiyi böyük sənətkarlara məhəbbəti əsas rol oynamışdır.

Davamı →

Yamacda nişanə povestinin faciəvi xarakteri Laçın

İnsan, ruhən və cismən sağlamdırsa, odlu-alovlu, atəşin təbiətli, saf və təmiz niyyətli olur. Lakin qəlb atəşi, daxili qüdrət özünü büruzə vermək üçün canlı, dinamik, parlaq şərait tələb edir.
O yerdə ki, hamı bir-birini bəsit görmək istəyir, o yerdə özünəməxsusluq – qəribəlik əlaməti sayılır, şablon normativlikdən kənara çıxmaq isə bəzən “yersiz” olur.
Sosialist cəmiyyətinə xas olan ümumi qanunauyğunluqlar bu kimi hallara zidd olduğundan gec-tez həmin mühit dəyişir. Lakin mühafizəkar mühitin dəyişməsini sadə, ziddiyyətsiz bir proses kimi təsəvvür etmək düzgün olmazdı.

Davamı →