Рейтинг
+50.73

Ədəbiyyat

78 üzv, 567 topik

Tərbiyəli insanın 8 keyfiyyəti - Anton Çexov

Rus klassik ədibi Anton Pavloviç Çexovun doğma qardaşı, istedadlı rəssam Nikolay Çexov zəif xarakterli bir insan idi, sərxoşluğa qurşanmaqla özünü məhv edirdi. Anton onun zəif cəhətlərini bilir, ona görə həmişə narahat olur, qardaşının öz istedadına sayğısız münasibəti onu sarsıdırdı. “Güclü rus istedadı məhv olmaqdadır, heç nədən məhv olmaqdadır” – bu nida həm Antonun öz qardaşının aqibəti ilə bağlı, həm də bir istedadın məhvi ilə öz xalqının itkisindən yaranan kədərini əks etdirir.
Çexovun qardaşına məktubu çox təsirli və ibrətamizdir. İstedadını öz əli ilə məhv edən, “məni başa düşmürlər” deyib canına qəsd edən, bunula həm özünə, həm onu özünə yaxın bilənlərə yamanlıq edən adamlar üçün xüsusən vacib nəsihətdir.

Davamı →

Rus dilini sizə sevdirəcək müəlliflər

6 iyun tarixində BMT-nin altı rəsmi dilindən biri olan və elə həmin təşkilat tərəfindən təsis olunmuş Beynəlxalq rus dili günü qeyd edilmişdi. Hər il dahi rus şairi Aleksandr Sergeyeviç Puşkinin doğum günündə (bu il onun artıq 220-ci ad günü qeyd edilmişdi) qeyd olunan bu bayramın məqsədi mədəniyyətlər arası dialoqu və əlaqəni daha da gücləndirməkdən ibarətdir.
Rus dilini sevmək də olar, sevməmək də (ümidvaram bu yazım sayəsində belələrinin sayı bir az da olsa azalar), amma tək onu bilirəm ki, ona biganə qalmaq olmaz.

Davamı →

Qocalmaq sənəti

Məşhur fransız yazıçısı Andre Moruanın “Yaşamaq sənəti” kitabından “Qocalmaq sənəti” adlı hissəni ixtisarla təqdim edirik.
Dəyişiklik küləyi
Qocalmaq – qəribə prosesdir. O qədər qəribədir ki, hərdən ona inanmaqda çətinlik çəkirik. Yalnız zamanın yaşıdlarımıza necə təsir elədiyini görəndə onun bizə neynədiyini güzgüdə görürmüş kimi müşahidə eləyirik. Çünki öz gözümüzdə biz hələ də gəncik. Ümidlərimiz də, qorxularımız da gənckən hiss etdiklərimizlə eynidir. Ağlımız hələ də çevikdir, gücümüz də sanki tükənməyib. Biz öz üzərimizdə təcrübə aparırıq: “Görəsən, bu təpəyə cavanlıqdakı kimi sürətlə dırmana bilərəm? Düzdür, zirvəyə çatanda bir az təngnəfəs oldum, ancaq buna cavanlıqdakı qədər vaxt sərf elədim və çox güman ki, mən elə əvvəllər də təngnəfəs olurdum”.

Davamı →

Şerloklar ekranda

Detektiv deyəndə ən, ən, ən birinci yadınıza kim düşür? Təbii ki, Şerlok Holms. Britaniyalı həkim, tarixi romanlar müəllifi, ser Artur Konan Doylun, iş yoldaşı Cozef Beldən ilhamlanıb yazdığı və müəllifinə dünya şöhrəti gətirən beyker-stritli özəl xəfiyyənin sərgüzəştləri. 
A.K.Doyl Şerlok Holmsa 56 hekayə və 4 povest həsr eləmişdi. Əksəriyyəti Holmsun dostu doktor Vatsonun dilindən danışılan əhvalatlar o qədər məşhurlaşmışdı ki, A.K.Doyl özü yaratdığı personajı qısqanmağa başlamışdı. Doyl, detektiv janrının klassikası sayılan “sərgüzəştləri” yüngül ədəbiyyat hesab eləyir, oxucuların onu digər, daha ciddi əsərlərindən üstün tutmasına əsəbləşirdi. Odur ki, müəllif personajını professor Moriarti ilə döyüşdə öldürür. Bundan qəzəblənən oxucuları A.K.Doylu əsl məktub atəşinə tutaraq sevimli xəfiyyələrini diriltməyə, sərgüzəştlərin davamını yazmağa məcbur eləyirlər.

Davamı →

Abidələr və Xarabalıqlar

Bu yaxınlarda İraq əsilli yazar Sənan Antunun ˝Meyit yuyan˝ əsərindən bir parça qarşıma çıxdı. Əsərin qəhrəmanı Cavad İraqda bir şiə ailəsindəndir. Cavadın ata-babaları əzəldən meyit yuyan olublar. Elə atası da ondan eyni peşəni davam etdirməyi gözləyir. Ancaq Cavad ölülərə qayğı göstərməkdənsə dirilərə faydalı olmağı üstün tutur. Ailəsinin kəskin etirazına baxmayaraq incəsənətə yönəlir və 1980-ci illərin sonlarında Bağdad İncəsənət Akademiyasına daxil olur. O artıq bir arzu ilə yaşayır – Akademiyanı bitirmək və ölümü deyil həyatı heykəlləri ilə tərənnüm etmək. Lakin ölkədəki hadisələr onun idealist arzularını darmadağın edir. İraq Amerika tərəfindən işğal olunur və Cavadın ölkəsi nəhəng bir morqa çevrilir.

Davamı →

Ədəbi məktəb məsələsi

Ədəbiyyat tarixinin zənginliyi, bu tarixin dövr və mərhələləri, onun yaşamaq qüdrəti bilavasitə yazıçıların şəxsiyyətinə və onların yaratdıqları bədii əsərlərə bağlıdır. Bədii əsərlərin gücü və gücsüzlüyü bu əsərləri qələmə alan sənətkarların mənsub olduqları həm ədəbiyyatın, həm də müəyyən qədər xalqın gücünü və gücsüzlüyünü ifadə edir. Ona görə də bütün tarix boyu ədəbiyyatın öyrənilməsi və təbliği heç vaxt arxa plana keçməyib, ədəbiyyat həmişə insanlara təsir gücünü, tərbiyəvi əhəmiyyətini qoruyub saxlayıbdır. Bədii əsərlərin mütaliəsində, öyrənilməsində və yayılmasında müəyyən ləngimələrin, əngəllərin və gecikmələrin müşahidə edilməsi isə tamamilə ayrı bir məsələdir.

Davamı →

Dünya ədəbiyyatı: nağıl, yuxu, yoxsa tərcümə?

Dünya bir zamanlar həqiqi bir dünya idi; buradan getməyin də, burda qalmağın da hansısa mənası vardı. Və dünya öz varlığını dərdli-sərli adamlara borcluydu. Keçmişdə dünya sirr idi. «Dolu gələn boş gedər” – bir yer idi. Firdovsi üçün dünya „əsli olmayan bir nağıl”dır və bu nağılın gerçək üzü o biri dünyada görünəcək. Emile-Aqust Şarter, qısa adıyla Alen Firdovsinin dünyasıyla qəribə bir rabitə yaradırdı O da “Dünya sədəcə bir yuxudur” deyirdi. Stendal! Bizə yuxarıdan aşağı baxan qəhrəmanlar yaradan bu adam daha irəli gedirdi: „Dünya bütünlükdə komediyadır”. İnsanı bitirən bu misallara daha bir film səhnəsini əlavə etmək istəyirəm: Faşizm haqqındakı bir filmdə günahkar belə deyirdi: “Siz haqlısınız, çünki güclüsünüz!”

Davamı →

Ay işığında kəndə gətirilən şəhid

Bu hekayə Mir Cəlal adına hekayə müsabiqəsində həvəsləndirici mükafata layiq görülüb.
“Danışan tabutlar” silsiləsindən 1-ci hekayə
Axşam saat doqquzda evdə oturub xəbərlərə baxdığım vaxt hərbi komissarlıqdan zəng elədilər ki, Qarabağdan şəhid gətiriblər, təcili Aytəpə kəndinə aparmaq lazımdı.

Davamı →

Selektiv müdafiə

Təxminən 7-8 il əvvəl idi. Saytlardan birinin ofisində bir jurnalist və baş redaktorla söhbət edirdik. Söhbət cinsi təcavüzdən düşəndə, jurnalist, cavan oğlan gülə-gülə bir hadisə danışdı. Onun danışıdığı hadisədə, əmisi kənddə bir qızı zorlamışdı və buna görə ona heç nə etməmişdilər. Hadisədən daha dəhşətlisi, oğlanın bu söhbəti ağzı qulaqlarında, gülə-gülə danışması idi. Oğlan bu hadisəni elə xoşbəxtcəsinə danışırdı ki, biz quruyub qalmışdıq, amma redaktor Qabil Abbasoğlu özündə güc tapıb soruşdu:

Davamı →

Salovyovun sevgilisini əlindən alan azərbaycanlı

Hər şey Salovyovun divanın altından tapdığı sancaqdan sonra başladı. Bu gümüşü, balaca sancaq onun içində yuxuya getmiş xatirələri qəfildən oyatdı… və xatirələr dörd bir tərəfdən onun üstünə hücum çəkdilər; biri boğazından yapışıb onu boğmağa başladı, biri qollarını burub sındırmaq istədi, digəri boynundan yapışıb onu yerə yıxmağa çalışdı, biri yumruqla ağzına-ağzına vurdu, bir başqası var gücüylə ayaqlarının arasına təpik ilişdirdi. Elə həmin zərbənin təsirindən Salovyov zingildəyib özünə gəldi. Ayırd eləyə bilmədi ki, neçə dəqiqədir əlində sancaq “çorta” gedib. Sancağı cibinə qoyub dərindən ah çəkdi, işə tələsdi.

Davamı →